مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی

مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی

سنجش آگاهی روستاییان از ابعاد مختلف مدیریت پسماند و تأثیر آن بر سلامت عمومی (مطالعه موردی: روستاهای دهستان قائم‌آباد، شهرستان نیمروز)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.
2 دکتری برنامه‌ریزی روستایی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زابل، ایران.
چکیده
با افزایش جمعیت و گسترش فعالیت‌های انسانی در نواحی روستایی، حجم پسماندهای تولیدی در بخش‌های خانگی، کشاورزی، دامداری و خدماتی به‌طور چشم‌گیری افزایش یافته است؛ به‌گونه‌ای که این مسئله به یکی از چالش‌های جدی زیست‌محیطی و بهداشتی در کشورهای در حال توسعه، از جمله ایران، تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر ابعاد مختلف مدیریت پسماند بر سلامت عمومی روستاییان در دهستان قائم‌آباد از توابع شهرستان نیمروز در استان سیستان و بلوچستان به روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد میدانی انجام شد. جامعه آماری شامل 345 سرپرست خانوار از 13 روستا بود که داده‌ها از طریق پرسشنامه جمع‌آوری و با استفاده از آزمون‌های آماری فریدمن و ضریب همبستگی پیرسون در نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند. نتایج نشان داد که بعد اقتصادی مدیریت پسماند با میانگین4/41  از دیدگاه پاسخ‌دهندگان در وضعیت مطلوب قرار دارد. سایر ابعاد شامل اجتماعی (2/97)، محیطی (2/96)، مدیریتی (2/63) و فنی و ابزاری (1/97) در وضعیت ضعیف‌تری قرار داشتند. همچنین، ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که بین مدیریت پسماند و سلامت عمومی رابطه آماری معناداری وجود ندارد. این یافته‌ها بر لزوم بازنگری در سیاست‌های اجرایی، تقویت زیرساخت‌های فنی و بهداشتی، ارتقاء نظام مدیریتی و جلب مشارکت مردمی برای بهبود عملکرد نظام مدیریت پسماند و ارتقاء سطح سلامت عمومی در مناطق روستایی تأکید دارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Assessing Rural Residents’ Awareness of Various Dimensions of Waste Management and Its Impact on Public Health (Case Study: Villages of Qaemabad Rural District, Nimruz County)

نویسندگان English

Sirous Ghanbari 1
Mahdi Naderianfar 2
1 Associate Professor of Geography and Rural Planning, Faculty of Geography and Environmental Planning, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran.
2 PhD in Geography and Rural Planning, Sistan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center (AREEO), Zabol, Iran.
چکیده English

With the growth of population and the expansion of human activities in rural areas, the volume of waste generated in household, agricultural, livestock, and service sectors has increased significantly, so that this issue has becomeinto one of the major environmental and the public health challenges in developing countries, including Iran. The present study aimed to examine the effects of different dimensions of waste management on public health among rural residents in the Qaemabad Rural District of Nimruz County, Sistan and Baluchestan Province, using a descriptive-analytical approach with a field-based methodology. The statistical population included345 household heads from 13 villages. Data were collected through a structured questionnaire and analyzed using the Friedman test and Pearson correlation coefficient in SPSS software. The results revealed that the economic dimension of waste management, with an average score of 4.41, was considered favorable by the respondents. In contrast, the social (2.97), environmental (2.96), managerial (2.63), and technical–instrumental (1.97) dimensions were in a weaker condition. Moreover, the Pearson correlation coefficient indicated no statistically significant relationship between waste management and public health. These findings emphasize the need to revise implementation policies, strengthening technical and sanitary infrastructures, enhancing management systems, and promoting community participation to improve the performance of waste management and promote public healthin rural areas.

کلیدواژه‌ها English

Rural area
waste management
health
Qaemabad Rural District
Nimruz County.
احمدی، م.،و جهانسوزی، م. (1400). تحلیل عوامل مؤثر بر مدیریت پسماندهای روستایی دهستان شیرین‌دره، شهرستان قوچان. جغرافیا و پایداری محیط، (3)11، 115-137.
اکبرپور، م.، امیری، ا.، و عظیمی، س. (1401). تحلیل مدیریت پسماند روستایی با استفاده از تحلیل مدل ساختاری PLS (مطالعه موردی دهستان ماهیدشت کرمانشاه). راهبردهای توسعه روستایی، (1)9، 123-140.
توکلی‌نغمه، م.، محمودی‌چناری، ح.، و جاسم‌نژاد، ف. (1402). مکان‌یابی محدوده‌های مناسب برای دفن پسماند روستایی (محدوده مورد مطالعه: شهرستان قصرشیرین). پژوهش و فناوری محیط‌زیست، (7)11، 9179.
عبدلی، م.، جلیلی قاضیزاده، م.، و سمیعی فرد، ر. (۱۳۹۳). بررسی اقتصادی مدیریت جامع پسماندهای روستایی. تحقیقات مدیریت، (3)12، ۱۷۲-۱۵۸.
خواجه‌شاه‌کوهی، ع.، خوش‌فر، غ.، و نگاری، ا. (۱۳۹۳). تهدیدات زیستی ناشی از عدم جمع‌آوری اصولی پسماند در روستاها. بهداشت محیط، (4)21، ۲۱۶-۲۰۵.
فریادی، س. (۱402). کاهش تولید پسماند در حقوق محیط زیست ایران، مجله مطالعات حقوقی، ۱۵(1)، 296-263.
رحیمی، ر. ه، عبدالله‌زاده، غ.، و شریف‌زاده، م. (1402). ارزیابی تمایل روستاییان به مشارکت در مدیریت پسماند در شهرستان جاجرم، استان خراسان شمالی در سال ۱۴۰۰. سلامت و محیط زیست، (3) 16، 535-550.
کاظمیه، ف.، عیدی، ا.، و مطلم، م. (1402). تحلیل موانع مدیریت پسماندهای روستایی (مطالعه موردی: بخش مرکزی شهرستان ارومیه). علوم محیطی، (1)21، 147-162.
علی‌پور، ع.، موسوی، س. ش.، و ابراهیمی کوه‌بنه، م. ص. (1403). بررسی تأثیر مؤلفه‌های سرمایه‌اجتماعی بر مدیریت پسماندهای روستایی (مطالعه موردی: روستاهای بخش پادنا در شهرستان سمیرم). روستا و توسعه، (2)27، 213-236.
نایبی، م.، و معین‌الدینی، م. (1402). مکان‌یابی ایستگاه انتقال پسماند شهر کرج، استان البرز. نشریه محیط زیست طبیعی، (1)76 76(1)، 29-41.
Awino, F. B., and Apitz, S. E. (2024). Health risks of solid waste management practices. Journal of Environmental Health, 89(1), 15-28.
Chris, Z. (2003). Solid Waste Management in Developing Countries. Environmental and Agricultural Engineering Association Group (EAEAG).
Guerrero, L. A., Maas, G., and Hogland, W. (2013). Solid waste management challenges for cities in developing countries. Waste management33(1), 220-232.
Smith, L., and Jones, R. (2023). Sustainable waste management practices in rural communities: A review. Waste Management & Research41(2), 145-156.
Souza, F. S., Silva, J. R., and Costa, R. M. (2020). Challenges in rural waste management: A case study. Environmental Science and Policy, 115, 42-51.
Widyaningsih, N., Tjiptoherijanto, P., Widanarko, S., and Seda, F. S. (2015). Linkage model between sustainable consumption and household waste management. Procedia Environmental Sciences28, 195-203.
Zhang, Y., and Zhao, X. (2023). Waste management in rural areas: Challenges and opportunities. Journal of Environmental Management321, 115-123.
Zhou, L., Chen, H., and Li, Y. (2022). Waste management challenges and health risks in rural areas.
Yao, Q., Zhang, L., and Wang, X. (2023). Impact of waste management on public health: A global perspective. Journal of Environmental Management, 321, 115-123

  • تاریخ دریافت 16 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری 07 آبان 1404
  • تاریخ پذیرش 07 آبان 1404