مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی

مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی

برآورد ارزش اقتصادی کارکرد تولیدی پارک ملی سیاهکوه (مطالعه موردی: خدمت پوشش گیاهی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران.
2 استاد، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران.
3 دانشجوی دکتری اقتصاد کشاورزی، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.
4 استادیار، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران.
چکیده
اثرات جانبی منفی بسیاری در چند دهه گذشته اکوسیستم‌ها و مناطق حفاظت‌شده در ایران را تهدید می‌کند. ازجمله مناطقی که در ایران مورد دست‌درازی انسان‌ها قرارگرفته و شاهد تهدیدها و مسائل مختلف بوده است پارک ملی و منطقه حفاظت‌شده سیاهکوه است. ازاین‌رو هدف از مطالعه پیش‌رو محاسبه ارزش اقتصادی خدمت پوشش گیاهی در قالب کارکرد تنظیمی پارک ملی سیاهکوه در شهرستان اردکان است. برای ارزش‌گذاری خدمت منتخب، از روش ارزش‌گذاری مشروط با تکنیک دوگانه یک ‌و نیم‌بعدی و الگوی اقتصادسنجی لاجیت بهره‌گرفته شد. ابتدا تعداد 30 پیش پرسشنامه برای بررسی ترجیحات افراد برای قیمت‌های پیشنهادی تهیه شد. سپس با استفاده از روش اعداد تصادفی قیمت‌های پیشنهادی تعیین و در پرسشنامه نهایی قرار داده شدند. با استفاده از روش میشل-کارسون تعداد 150 پرسشنامه تعیین و به‌صورت تصادفی در بین مردم شهرستان اردکان در بهار 1403 توزیع شد. نتایج حاصل از الگوی اقتصادسنجی لاجیت نشان داد که متغیرهای قیمت پیشنهادی، تحصیلات، درآمد، عضویت در نهادهای مردمی و گرایش‌های محیط‌زیستی بیشترین تأثیر را بر تمایل به پرداخت افراد برای خدمت پوشش گیاهی پارک ملی سیاهکوه نسبت به دیگر متغیرهای الگو دارند. همچنین نتایج نشان داد که میزان تمایل به پرداخت سالانه هر فرد معادل443940 ریال است. تمایل به پرداخت سالانه هر خانواده نیز در نمونه موردبررسی بالغ‌ بر 847925/4 ریال به‌دست آمد. همچنین ارزش کل اقتصادی خدمت مذکور نیز 43060 میلیون ریال به‌دست آمد. ارزش اقتصادی محاسبه شده با توجه به شرایط اقتصادی حاکم در ایران و جوامع محلی ذینفع از خدمات اکوسیستم مربوطه حائز اهمیت است. این در حالی است که پارک ملی و منطقه حفاظت‌شده سیاهکوه دارای خدمات بی‌شماری است. در نتیجه برای حفاظت و شناخت بیشتر خدمات اکوسیستم سیاهکوه، ارائه کلاس‌های ترویجی و آموزشی در سطح شهرستان پیشنهاد می‌شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Estimating the Economic Value of the Productive Function of Siahkuh National Park (Case Study: Vegetation Service)

نویسندگان English

Faezeh Ghafouri 1
Ahmad Fatahi Ardakani 2
Yadollah Bostan 3
Akram Neshat 4
1 M.Sc. in Agricultural Economic, Department of Agricultural Economic, Faculty of Agriculture & Natural Resources, Ardakan University, Ardakan, Iran.
2 Professor, Department of Agricultural Economic, Faculty of Agriculture & Natural Resources, Ardakan University, Ardakan, Iran.
3 Ph.D student in Agricultural Economics, Department of Agricultural Economics, Faculty of Agricultural Engineering, Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University, Sari, Iran.
4 Assistant Professor, Department of Agricultural Economic, Faculty of Agriculture & Natural Resources, Ardakan University, Ardakan, Iran.
چکیده English

Numerous negative impacts have threatened ecosystems and protected areas in Iran over the past few decades. Among the areas affected by human encroachment in Iran and experiencing multiple environmental threats is the Siahkuh National Park and Protected Area. Therefore, the objective of this study is to assess the economic value of vegetation service within there gulatory function of Siahkuh National Park in Ardakan County. The economic value of the selected service was estimated using the Contingent Valuation Method (CVM) combined with the One-and-One-Half-Bounded (OOHB) dichotomous choice technique and the logit econometric model. First, 30 pre-questionnaires were prepared to examine respondents’ preferences for the proposed bid amounts. Then, the the bid amounts were determined using the random number method and included in the final version of the questionnaire A total of 150 questionnaires were determined using the Mitchell–Carson method and randomly distributed among residents of Ardakan County during the spring of 2024. The results of the logit econometric model showed that the variables of the proposed price, education, income, membership in community organizations, and environmental attitudes were the most influential variables affecting individuals’ willingness to pay for the vegetation services of Siahkuh National Park, compared to other variables in the model. The results also showed that the annual willingness to pay of each individual was 443940 IRR. The annual willingness to pay of each family in the sample was estimated at 847925.4 IRR. The total economic value of the service was also estimated at 43060 million IRR. The calculated economic value is important considering the prevailing economic conditions in Iran and the local communities benefiting from the relevant ecosystem services. It should be noted that Siahkuh National Park and Protected Area provide a multitude of ecosystem services. As a result, it is recommended to organize extension and educational programs at the county level to enhance the protection and understanding of the ecosystem services of Siahkuh National Park.

کلیدواژه‌ها English

Contingent Valuation
Dual Technique
Economic Valuation
Function
Siahkuh Ecosystem
امیرنژاد، ح.، امیرتیموری، س. (1396). مقایسه رهیافت‌های استخراج داده‌ها (دوگانه دو بعدی و دوگانه یک و نیم بعدی) در ارزش‌گذاری منابع تفرجی (مطالعه موردی؛ تپه کنار صندل جیرفت). اقتصاد کشاورزی، (34)9، 192-175.
ایران‌نژادپاریزی، م. ح.، سرهنگ‌زاده، ج.، عظیم‌زاده، ح. ر.، علمی، م. ر.، حسینی، س. ز.، و حاضری، ف. (1385). توانمندی‌های زیستی و تنگناهای موجود در منطقه حفاظت شده سیاهکوه اردکان (یزد). محیط شناسی، (39)32، 100-89.
بستان، ی. (1401). ارزش اقتصادی کارکردهای تولیدی و تنظیمی اکوسیستم‌های مرتعی (مطالعه موردی: خدمات تولید علوفه، دفع مواد زائد و تشکیل خاک). مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی، (2)2، 12-1.
بستان، ی.، فتاحی‌اردکانی، ا.، صادقی‌نیا، م.، و فهرستی‌ثانی، م. (1398). برآورد و رتبه بندی ارزش حفاظتی خدمات منتخب اکوسیستم‌های مرتعی از دیدگاه ترجیحات مردمی (مطالعه‌ی موردی: اکوسیستم مرتعی شیخ موسی). مرتع و آبخیزداری (منابع طبیعی ایران)، (4)72، 909-889.
جانی، س.، مهرآرا، م.، خدادادکاشی، ف.، و سلیمانی، ی. (1403). برآورد تمایل به پرداخت جهت استفاده از واکسن آنفلوانزا: کاربرد انتخاب دوگانه یک و نیم بعدی در ایران. نظریه‌های کاربردی اقتصاد، 11(1)، 105-148.
رجنی، م. (1392). ارزش‌گذاری اقتصادی مناطق حفاظت‌شده. اولین همایش ملی و تخصصی پژوهش‌های محیط زیست ایران، همدان، آبان 1392.
سازمان حفاظت از محیط زیست ایران. (1400). فهرست آمار رسمی سازمان حفاظت از محیط زیست ایران.
سازمان حفاظت از محیط زیست یزد. (1400). مناطق حفاظت شده استان یزد.
سبزقبایی، غ.، و محمدیاری، ف. (1392). اهمیت مناطق حفاظت شده از نظر حفظ تنوع زیستی. اولین همایش سراسری محیط زیست، انرژی و پدافند زیستی، تهران، دی 1392.
سرهنگ‌زاده، ج. (1396). ظرفیت برد تغذیه‌ای علف خواران در پارک ملی سیاهکوه. پانزدهمین همایش ملی ارزیابی اثرات محیط‌زیستی ایران، تهران، اسفند 1396.
سرهنگ‌زاده، ج.، و فتح‌زاده، ع. (1397). آسایش فیزیکی گردشگری براساس شرایط جوی و اقلیمی در پارک ملی سیاه‌کوه. کنفرانس بین‌المللی جامعه و محیط‌زیست، تهران، شهریور1397.
صحراگرد، ا.، اکبرلو، م.، و عظیمی، م س. (1395). ارزش‌گذای اقتصادی گیاهان دارویی منطقه خوش ییلاق استان گلستان. همایش ملی گیاهان دارویی معطر و ادویه‌ایی، گنبد کاووس، اردیبهشت 1395.
عباسی، م.، جعفری، م.، و رفیعی، ح. (1401). برآورد ارزش تفرجی اکوسیستم مرتع با استفاده از روش ارزش‌گذاری مشروط (مطالعه موردی: مراتع الموت شرقی). مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی، (1)2، 14-1.
غفاری کهنه‌فرود، ی.، فرزادمهر، ج.، حقیان، ا.، و سنگونی، ح. (1402). ارزش‌گذاری اقتصادی کارکردهای دارویی و علوفه‌ای در تیپ‌های گیاهی مرتع جلمبادان، شهرستان جوین. مرتع، (3)17، 366-347.
غفوری، ف.، فتاحی‌اردکانی، ا.، بستان، ی.، و نشاط، ا. (1403). بررسی تمایلات اخلاق گرایانه افراد در حفاظت از پارک‌های ملی مطالعه موردی: پارک ملی سیاهکوه. دومین کنفرانس ملی و اولین کنفرانس بین المللی چالش‌های محیط زیست: صنعت و معدن سبز، تهران. اردیبهشت 1403.
فتاحی، ا. (1389). ارزش اقتصادی آب‌های زیرزمینی دشت یزد- اردکان، رساله دکتری، دانشگاه تهران.
فتاحی، ا. (1392). مبانی ارزش‌گذاری اقتصادی منابع طبیعی. اردکان: انتشارات دانشگاه اردکان.
قنبری، س. (1398). ارزشگذاری اقتصادی کارکردهای تولیدی مراتع در آذربایجان غربی. اولین کنفرانس بین المللی و چهارمین کنفرانس ملی صیانت از منابع طبیعی و محیط زیست، اردبیل. شهریور، 1398.
محمدی‌آشنانی، م. ح.، دانه‌کار، ا.، و مخدوم‌فرخنده، م. (1404). توسعه برنامه‌ریزی فضایی و ارزیابی توان اکولوژیک با استفاده از ارزشگذاری خدمات اکوسیستمی (مطالعه موردی: جزیره قشم). مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی، (1)4، 19-1.
معتمدی، ج.، توفیقی، آ.، و مولایی، م. (1397). ارزش‌گذاری اقتصادی چمنزارهای ترگور ارومیه از منظر کارکرد تولید علوفه و بهره‌برداری از ثعلب. مرتع و آبخیزداری، (3)71، 797-807..
یگانه بدرآبادی، ح.، آذرنیوند، ح.، صالح، ا.، ارزانی، ح.، و امیرنژاد، ح. (1394). برآورد ارزش اقتصادی کارکرد علوفه تولیدی مراتع حوزه آبخیز تهم. پژوهش‌های آبخیزداری، (1)28، 73-85.
Aarts, B. G. (1999). Ecological sustainability and biodiversity. The International Journal of Sustainable Development & World Ecology, 6(2), 89-102.
Bizoola, G. Z. (2024). Assessing the Economic Value of Vegetation in Northern Ghana's White Volta Basin: A Community Perspective. Research Advances in Environment, Geography and Earth Science Vol. 10, 1-19.
Costanza, R., d'Arge, R., De Groot, R., Farber, S., Grasso, M., Hannon, B., and Van Den Belt, M. (1997). The value of the world's ecosystem services and natural capital. nature, 387(6630), 253-260.
Knoke, T., Elsasser, P., and Kindu, M. (2024). Considering the land-cover elasticity of ecosystem service value coefficients improves assessments of large land-use changes. Ecosystem Services, 68, 101645.
Lee, J., and Cho, E. (2025). A Techno‐Economic Analysis on Reactive Capture and Conversion Using Contingent Valuation Method. Energy Storage, 7(2), e70144.
Lockwood, M., and Walpole, S. (2000). Economic assessment of remnant native vegetation conservation. Australian Journal of Environmental Management, 7(4), 237-245.
Mitani, Y., Shoji, Y., and Kuriyama, K. (2008). Estimating economic values of vegetation restoration with choice experiments: a case study of an endangered species in Lake Kasumigaura, Japan. Landscape and Ecological Engineering, 4, 103-113.
Mitchell, R. C., and Carson, R. T. (2013). Using surveys to value public goods: the contingent valuation method. Rff press.
Moradi, S., Ilanloo, S. S., Kafash, A., and Yousefi, M. (2019). Identifying high-priority conservation areas for avian biodiversity using species distribution modeling. Ecological Indicators, 97, 159-164.
World Wildlife Fund. (WWF). (2021). https://www.worldwildlife.org/stories/new-rangeland-atlas-reveals-theimportance-of-healthy-rangelands-to-wildlife-and-humans.
Zhiyuan, R., Yanfang, Z., and Jing, L. (2003). The value of vegetation ecosystem services: A case of Qinling-Daba Mountains. Journal of Geographical Sciences, 13, 195-200.

  • تاریخ دریافت 29 مرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 14 مهر 1404