مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی

مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی

بررسی مهم‌ترین عوامل موثر بر توجه به مدیریت خاک، براساس دیدگاه کشاورزان شهرستان کهنوج

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
حمیده پیران 1
جواد زمانی 2
حسین شکفته 3
قباد جلالی 2
محمد جواد مهدی زاده راینی 4
1 دانشجوی کارشناس ارشد علوم و مهندسی خاک، گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه جیرفت، جیرفت، ایران.
2 استادیار، گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه جیرفت، جیرفت، ایران.
3 دانشیار، گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه جیرفت، جیرفت، ایران.
4 دکتری (همکار پژوهشی)، دانشکده کشاورزی، دانشگاه جیرفت، جیرفت، ایران.
10.22034/emj.2025.721642
چکیده
مسیر کنونی رشد جهانی جمعیت و بهره‌بردار بشر از اجزای طبیعت، بدون توجه به توسعه پایدار، آینده روشن و امیدوارکننده‌ای را برای اکوسیستم‌ها ترسیم نمی‌کند. اغلب، جدای از طبیعت انسانی و سودجویانه، عدم آگاهی از اهمیت شیوه‌های مدیریت پایدار به روندهای مخرب فعلی کمک کرده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی مهم‌ترین عوامل موثر بر مدیریت خاک، براساس دیدگاه کشاورزان شهرستان کهنوج در جنوب استان کرمان انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش تحقیق توصیفی از نوع همبستگی است. در این تحقیق از دو روش برای جمع‌آوری اطلاعات استفاده شد، روش گردآوری اطلاعات مربوط به ادبیات تحقیق، روش کتابخانه‌ای شامل کتب و مقالات مختلف و نشریات داخلی و خارجی بوده و نیز روش پرسشنامه‌ای برای آزمون فرضیه‌ها به منظور جمع‌آوری اطلاعات مورد نیاز در این تحقیق مورد استفاده قرار گرفت. جهت تعیین پایایی ابزار تحقیق، از روش آلفای کرونباخ استفاده شد. در نتیجه ضریب پایایی پرسشنامه حدود0/78 به دست آمد. جامعه آماری این تحقیق توصیفی-همبستگی، کشاورزان ساکن روستاهای شهرستان کهنوج بود. نمونه‌گیری با روش چند مرحله‌ای انتخاب شد. در نهایت به تناسب حجم نمونه و تعداد کشاورزان هر روستا، اعضای نمونه 80 نفر به تناسب روستاهای منتخب به صورت تصادفی، مشخص و تعیین شد. نتایج نشان داد که براساس دیدگاه کشاورزان میزان تماس‌های ترویجی، استفاده کشاورزان از منابع اطلاعاتی، میزان تحصیلات، اندازه زمین زراعی و سابقه کار کشاورزی بر مدیریت خاک به طور معنی‌داری دارای اثر مثبتی بوده است. با توجه به ضرایب استاندارد شده مسیر، متغیرهای مستقل تماس‌های ترویجی، اندازه زمین زراعی، استفاده منابع اطلاعاتی، میزان تحصیلات و سابقه کار کشاورزی، به ترتیب به میزان 44، 40، 32، 21 و 18درصد از تغییرات متغیر وابسته را به‌طور مستقیم تبیین می‌کرد؛ باید گفت، توجه به مسائل ترویجی و آموزشی و میزان تحصیلات مهم‌تر از سابقه کار کشاورزی در توجه کشاورزان به مدیریت خاک می‌باشد و این موضوع از طریق افزایش آگاهی کشاورزان و از طریق حیطه‌های افزایش آگاهی، تغییر نگرش و بهبود سطح مهارت‌ها موجب توجه آن‌ها به خاک و مدیریت پایدار آن خواهد شد.
کلیدواژه‌ها
مدیریت کشاورزی
مدیریت خاک
ترویج و آموزش کشاورزی
کهنوج
موضوعات

عنوان مقاله English

Investigating the most important factors affecting on attention to soil management, based on the perspectives of farmers in Kahnuj County

نویسندگان English

Hamide Piran 1
Javad Zamani 2
Hossein Shekofteh 3
Ghobad Jalali 2
Mohammadjavad Mehdizadehrayeni 4
1 M.Sc in Soil Science, Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, University of Jiroft, Jiroft, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, University of Jiroft, Jiroft, Iran.
3 Associate Professor, Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, University of Jiroft, Jiroft, Iran.
4 Research Fellow Agricultural Economy, Faculty of Agriculture, University of Jiroft, Jiroft, Iran.
چکیده English

The current route of global population growth and human exploitation of nature's components, without attention to sustainable development, does not have a bright and promising future for ecosystems. Often, apart from human nature and self-interested, the lack of awareness about the importance of sustainable management practices has contributed to the current destructive trends. The present study aimed to investigate the most important factors influencing on soil management based on the perspectives of farmers in Kahnuj county, located in the south of Kerman province. The research is applied in purpose and descriptive-correlational in nature and methodology. In this study, two methods were used to collect data: the method of collecting information related to the research literature, the library method including various books and articles and domestic and foreign publications, and the questionnaire method to test the hypotheses was used in order to collect the information needed in this study. Cronbach's alpha was used to determine the reliability of the research instrument, as a result, the reliability coefficient of the questionnaire was about 0.78. The statistical population of this descriptive-correlational study consisted of farmers residing in the villages of Kahnuj county. Sampling was selected with a multi-stage method., Finally, in proportion to the sample size and the number of farmers in each village, 80 sample members were randomly selected from the selected villages. The results indicated that, according to farmers' perspectives, extension contact, the use of informational resources, education, farm size, and farming experience, significantly and positively influenced soil management. According to the standardized coefficients of the path, the independent variable of extension contacts, farm size, use of informational resources, education, and farming experience - directly explained 44, 40, 32, 21, and 18 percent of the variance in the dependent variable, respectively; it should be said that attention to extension and educational issues and the level of education are more important than farming experience in encouraging farmers to focus on soil management. Therefore, increasing farmers' awareness through increasing knowledge, changing attitudes, and improving skills domains will lead to greater attention to soil and its sustainable management.

کلیدواژه‌ها English

Agricultural management
soil management
agricultural extension and education
Kahnuj
بوگری، ع.، آسودار، م.، مرزبان، ا.، و کاظمی، ن. (1399). بررسی کارایی مصرف آب، بهره‌وری انرژی، اقتصادی و عملکرد سیستم‌های مختلف کشت گندم- ذرت در شمال خوزستان. دانش کشاورزی و تولید پایدار، (4)30، 310-295.
حیدری ساربان، و. (1390). بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی موثر بر دانش کشاورزان گندمکار پیرامون مدیریت آب زراعی (مطالعه موردی شهرستان مشکین شهر). پژوهش‌های ترویج و آموزش کشاورزی، (4)4، 111-96.
حیدری ساربان، و. (1392). تحلیل عوامل مؤثر بر مهارت کشاورزان در مدیریت خاک زراعی مطالعه موردی: استان اردبیل. پژوهش‌های روستایی، (1)4، 218-189.
خادم، ا.، مشهدی‌جعفرلو، ا.، خصوصی، م.، و گلچین، ا. (1390). حاصلخیزی خاک. تهران: انتشارات نقش بیان. 396 ص،
رحیمی، م.، صوفی، م.، و احمدی، ح. (1391). ارزیابی اقدامات آبخیزداری با استفاده از برنامه WOCAT در حوزه آبخیز دژکرد استان فارس. آب و خاک، (1)26، 10-1.
شاهرودی، ع.، چیذری، م.، و پزشکی راد، غ. (1388). عوامل تاثیرگذار بر رفتار کشاورزان چغندرکار استان خراسان رضوی در زمینه شیوه‌های مدیریت پایدار خاک زراعی. تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، (3)40، 115-101.
عزیزی خالخیلی، ط.، بخشی جهرمی، آ.، و بیژنی، م. (1390). رفتار حفاظت خاک کشاورزان: نقش رسانه‌های ارتباطی و اطلاع رسانی. علوم ترویج و آموزش کشاورزی، (2)7، 51-61.
فعلی، س.، میرزایی، آ.، بقایی، م.، و بُنداریان، م. (1389). عوامل مؤثر بر دانش کشاورزان شهررضا درباره اصول نمونه‌برداری از خاک زراعی. پژوهش‌های ترویج و آموزش کشاورزی، (2)3، 108-95.
کرانی، ز.، شیری، ن.، و صالحی، ل. (1393). نگرش کشاورزان استان کرمانشاه بـه عملیـات حفاظـت خـاک. تحقیقـات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، (1)45، 154-143.
ناصری، ح.، عسگری، ف.، خدایی، ک.، و فرشاد، ع. (1399). تأثیر آبیاری غرقابی و قطره‌ای هوشمند بر نوسانات تراز سطح آب زیرزمینی با استفاده از مدل فیزیکی. زمین‌شناسی ایران، (53)14، 86-75.
نصیری، م.، نجفی‌نژاد، ع.، دریجانی، ع.، و سعدالدین، ا. (1391). شناسایی و مقایسه ویژگی‌های اقتصادی-اجتمـاعی مـؤثر بـر اجرای عملیات تراس بندی در چارک‌های درآمدی کشاورزان (مطالعه موردی: آبخیز چمانی استان گلستان). تحقیقات اقتصاد و توسعه کشـاورزی ایـران، (4)43، 540-531.
Bartlett, J. E., Kotrlik. J. W., and Higgins, C. C. (2001). Determining appropriation sample size in survey research. Information Technology, Learning, and Performance Journal, 19 (1), 43-50.
Bekele, W., and Drake, L. (2003). Soil and water conservation decision behavior of subsistence farmers in the Eastern highlands of Ethiopia: a case study of the Hunde-Lafto area. Ecological Economics, 46 (3), 437-451.
Bewket, W. (2007). Soil and water conservation intervention with conventional technologies in Northwestern highlands of Ethiopia: Acceptance and adoption by farmers. Land use policy, 24 (2), 404–416.
Cummings, L. (2005). Pragmatics: A Multidisciplinary Perspective. 348 Pages, Published by Rutledge, Lawrence Erlbaum Associates Pub., Mahwah, New Jersey, London.
FAO, (2015). Healthy soils are the basis for healthy food production (2015 International Year of Soils), https://www.fao.org/soils-2015/news/news-detail/en/c/277682.
Farouque, M. G., and Takeya, H. (2007). Farmers' perception of integrated soil fertility and nutrient management for sustainable crop production: a study of rural areas in Bangladesh. Journal of Agricultural Education, 48(3), 111-122.
Geisser, S. (1975). The predictive sample reuse method with applications. Journal of the American Statistical Association, 70 (350): 320–328.
Ingram, J. (2008). Are farmers in England equipped to meet the knowledge challenge of sustainable soil management? An analysis of farmer and advisor views. Journal of Environmental Management. 86(1), 214–228.
Jegede, M. E., Sennuga, S. O., and Olorunniyi, A. A. (2021). Factors Influencing the Effectiveness of Improved Soil Management Practices among Rice Farmers in Abuja. Jou Food Sci&Nutri: JFSN-117. DOI: 10.46715/jfsn2021, 7.
Liniger, H. P., Cahill, D., Thomas, D. B., van Lynden, G. W. J., and Schwilch, G. (2002, May). Categorization of SWC technologies and approaches–a global need. In Proceedings of International Soil Conservation Organization (ISCO) Conference (pp. 26-31).
Prager, K., and Posthumus, H. (2010). Socio-economic factors influencing farmers’ adoption of soil conservation practices in Europe. Human dimensions of soil and water conservation, 12, 1-21.
Sadeghi, S. H. R., and Cerdà, A. (2015). Soil erosion in Iran: Issues and solutions. EGU General Assembly, Geophysical Research Abstracts, Vol. 17, EGU2015-15840-1.
Sattler, C., and Nagel, U. J. (2010). Factors affecting farmers’ acceptance of conservation measures—A case study from north-eastern Germany. Land use policy, 27(1), 70-77.
Seguya, H., and Abel, L. (2003). Enhancing stakeholders’ capacity to manage soil resources using participatory approaches in Uganda. In A paper presented at the 19th annual conference of the associationfor international agricultural and extension education. Raleigh. North Carolina. USA (pp. 601-611).
Stone, M. (1974). Cross‐validatory choice and assessment of statistical predictions. Journal of the royal statistical society: Series B (Methodological), 36(2), 111-133.
Tenenhaus, M., Amato, S., and Esposito Vinzi, V. (2004, June). A global goodness-of-fit index for PLS structural equation modelling. In Proceedings of the XLII SIS scientific meeting (Vol. 1, No. 2, pp. 739-742).
Vinzi, V. E., Trinchera, L., and Amato, S. (2010). PLS path modeling: from foundations to recent developments and open issues for model assessment and improvement. Handbook of partial least squares: Concepts, methods and applications, 47-82.
Zulfiqar, F., and Thapa, G. B. (2017). Agricultural sustainability assessment at provincial level in Pakistan. Land use policy, 68, 492-502.

  • تاریخ دریافت 09 دی 1403
  • تاریخ بازنگری 08 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 29 بهمن 1403