مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی

مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی

بررسی نوسانات سطح آب زیرزمینی با استفاده از مدل هیدرولوژیک جامع (مطالعه موردی حوضه فاریاب شرقی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
صادق دلفاردی 1
علی سلاجقه 2
علیرضا مقدم نیا 3
حسین هاشمی 4
1 مربی، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه جیرفت، جیرفت، ایران.
2 استاد، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 استاد، دانشکدگان علوم و فناوری‌های میان رشته‌ای، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
4 دانشیار، بخش مهندسی منابع آب، دانشگاه لوند، لوند، سوئد.
10.22034/emj.2024.2033881.1069
چکیده
امروزه با توجه به اهمیت بالای مدیریت پایدار آب‌های زیرزمینی، برای بررسی و ارزیابی منابع آب از مدل‌سازی و پیش‌بینی تراز آب‌های زیرزمینی استفاده می‌شود. هدف از این پژوهش، پیش‌بینی سطح آب زیرزمینی در آبخوان فاریاب شرقی با استفاده از مدل پارفلو و نیز ارزیابی عملکرد آن به‌صورت مقایسه داده‌های سطح آب پیش‌بینی شده توسط مدل با داده‌های مشاهد‌ه‌‌ای در پیزومترهای موجود در آبخوان می‌باشد. بنابراین داده‌های سطح آب زیرزمینی مربوط به 23 پیزومتر موجود در آبخوان در سال 2010 (11 دی‌ماه 1388 تا 10 دی‌ماه 1389) استخراج و با داده‌های پیش‌بینی شده مقایسه گردید. محاسبه و مقایسه برای داده‌های میانگین همه پیزومتر‌ها و نیز مقایسه جداگانه پیزومترها انجام شد. نتایج نشان داد که مقدار ضریب همبستگی داده‌های میانگین مشاهده‌ای و پیش‌بینی شده برابر 0/8822 به‌دست آمد که نشان‌دهنده همبستگی بالای بین داده‌های واقعی و مدل‌شده می‌باشد. علاوه بر این در 3 پیزومتر، میزان همبستگی زیر یک درصد می‌باشد و 13 پیزومتر نیز میزان همبستگی بالای 0/75 به دست آمد که 7 پیزومتر آنها بالای 0/90 بود. بالاترین ضریب همبستگی در پیزومتر جزفطن در قسمت مرکز متمایل به غرب آبخوان و با مقدار 0/9814 و کمترین مقدار آن در پیزومتر غرب کهن در قسمت بالا‌دست حاشیه شرقی مشاهده گردید که مقدار آن برابر با0/0026به دست آمد. مشاهده می‌گردد که پیزومترهای موجود در مرکز و متمایل به سمت غرب و بالادست آبخوان نسبت به قسمت‌‌‌‌‌‌‌های شرقی که خروجی حوضه می‌باشد و به رودخانه هلیل‌رود می‌ریزد، دارای ضریب همبستگی بالاتری هستند که به نظر می‌رسد دلیل این امر علاوه بر عدم قطعیت مدل‌سازی و داده‌های مورد استفاده، مستقل گرفتن آبخوان فاریاب شرقی از آبخوان شهرستان جیرفت می‌باشد، در صورتی که احتمال این که آبخوان فاریاب شرقی در قسمت خروجی و شرقی با آبخوان جیرفت مرز مشترک داشته باشند، وجود دارد. همچنین بر اساس نتایج مشخص شد که مدل پارفلو سطح آب زیرزمینی و روند تغییرات آن را با دقت قابل قبولی شبیه‌سازی می‌کند و در سه پیزومتر دهانه کوه متاع، تاج‌آباد و شمال اسماعیلیه بالا که مقادیر سطح آب زیرزمینی کم می‌باشد (زیر ده متر) مقادیر پیش‌بینی شده سطح آب زیرزمینی بیش‌برآورد گردیده است.
 
 
کلیدواژه‌ها
عمق سطح آب زیرزمینی
فاریاب شرقی
مدل‌سازی
مدیریت پایدار
هلیل‌رود
موضوعات

عنوان مقاله English

Investigation of groundwater level fluctuations using Integrated Hydrologic model (case study: East Faryab basin)

نویسندگان English

Sadegh Dalfardi 1
Ali Salajegheh 2
Alireza Moghaddam Nia 3
Hossein Hashemi 4
1 Coach, Department of Ecological Engineering, Faculty of Natural Resources, University of Jiroft, Jiroft, Iran
2 Professor, Department of Reclamation of Arid and Mountainous Regions, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran
3 Professor, Faculty of New Science and Technology, University of Tehran, Tehran, Iran.
4 Division of water resources engineering, Lund University, Lund, Sweden
چکیده English

Nowadays, according to high importance of groundwater’s sustainable management, modelling and predicting of groundwater level, are used to investigate and assess of water resources. The purpose of this research is to Predicting of groundwater level in eastern Faryab aquifer by use of parflow as well as model functional assessing, that are done by comparing Water level data predicted by the model and observed groundwater level data in piezometers in the aquifer, Therefore, groundwater level data of 23 piezometers were extracted on year of 2010 (January 1, 2010 to December 31, 2010).and compared with the predicted data. Computations and comparing were for average data of all piezometersand Also, a separate comparison of piezometers was done. The results showed that the value of the correlation coefficient of observed and predicted data was 0.8822, which indicates a high correlation between real and modeled data.In addition, in 3 piezometers, the correlation is below one percent And 13 piezometers also obtained a high correlation of 0.75, worth mentioned that 7 of them are over 90%. The maximum coefficient is observed in Jozfotan, located on the central toward of west section with a value of 0.9814, while minimum is observed in Gharbe Kuhan, on the upward west section of the aquifer which was 0. 0026.after ponding the results, it is clear that, central toward west and west’s upwards, comparing to east parts of the aquifer that are the outlet of the basin, shows a better coefficient. The more likely reasons, sounds to be models uncertainty as well as investigation of East Faryab basin as separated basin and aquifer (not connecting aquifer), while Jiroft aquifer more probably has a common line with the aquifer and need to be considered precisely. Also, based on the results, it was found that the Parflow model simulates the groundwater level and its change process with acceptable accuracy and in the three piezometers of Kohemeta, Tajabbad, Ismaeilabadeballa, where the underground water level is low (below ten meters), the predicted values of the underground water level have been overestimated.

کلیدواژه‌ها English

depth of groundwater level
Eastern Faryab
modelling
sustainable management
Halilrood
اسفندیاری، ف.، عالی‌جهان، م.، و رحیمی، م. (1393). ارزیابی مدل‌های جبری و زمین آماری در تخمین توزیع مکانی سطح ایستابی دشت اردبیل. پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمّی، (2)3، 44-62.
پودینه، ا.، و دلبری، م. (1395). مقایسه‌ی برخی روش‌های میان‌یابی زمین‌آماری و قطعی در برآوردن عمق آب زیرزمینی (مطالعه‌موردی: دشت ایرانشهر-بمپور). مهندسی منابع آب، (33)10، 83-100.
جهان‌آرا، ا. ع.، خداشناس، س. ر.، و نجف‌زاده، م. (1402). تخمین سطح آب زیرزمینی با استفاده مدل دسته‌بندی گروهی داده‌ها (مطالعه موردی: چاه‌های پری و بوندویل دشت ایلینوی آمریکا). مهندسی آبیاری و آب ایران، (5)13، 289-269.
حسینعلی‌زاده، م.، و یعقوبی، ع. (1389). تغییرات زمانی و مکانی سطح سفره‌ی آب زیرزمینی با استفاده از زمین‌آمار. علوم ومهندسی آبخیزداری ایران، (10)4، 67-63..
شیخ گودرزی، م.، موسوی، س. ح.، و خراسانی، ن. (1391). شبیه‌سازی تغییرات مکانی در ویژگی‌های کیفی آب‌های زیرزمینی با روش‌های زمین آمار (مطالعه موردی: دشت تهران-کرج). محیط زیست طبیعی، (1)65، 93-83.
رجا، ا.، پارسی‌نژاد، م.، و تجریشی، م. (1401). ارزیابی اندرکنش آبخوان و رودخانه با استفاده از مدل تلفیقی SWAT-MODFLOW-NWT (مطالعه موردی: دشت مهاباد). علوم و مهندسی آبیاری. (4)45، 72-49.
صمدی، ج. (1396). مدل‌سازی مکانی–زمانی تغییرات تراز سطح آب‌های زیرزمینی مناطق شهری و روستایی آبخوان کاشان با استفاده از تکنیک‌های GIS، علوم و تکنولوژی محیط زیست, (1)19، 77-63.
قلی‌زاده سرابی، ش.، جودوی، ع.، مجیدی، م.، ابراهیمی، ع.، و رونقی، ا. (1401). روش‌شناسی ارزیابی و بازطراحی شبکه پایش سطح آب‌زیرزمینی، بخش دوم: ارزیابی شبکه پایش توسط روش احتمال پذیرش (مطالعه موردی: آبخوان شیروان، خراسان شمالی). آب و توسعه پایدار، (3)9، 10-1.
میرزائی، م.، مرشدی، ج.، و عظیمی، ف. (1393). اثر سد کرخه در افزایش سطح آب زیرزمینی دشت سرخه با استفاده از روش زمین آمار کریجینگ. کنفرانس بین المللی توسعه پایدار، راهکارها و چالش ها با محوریت کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری. تبریز. https://civilica.com/doc/354976.
Abu-El-Sha’r, W. Y., and Rihani, J. F. (2007). Application of the high performance computing techniques of parflow simulator to model groundwater flow at Azraq basin. Water Resour Manage, 21, 409–425.
Ashby, S. F., and Falgout, R. D. (1996). A parallel multigrid preconditioned conjugate gradient algorithm for groundwater flow simulations. Nuclear science and engineering, 124(1), 145-159.
Barthel, R., and Banzhaf, S. (2016). Groundwater and surface water interaction at the regional-scale–a review with focus on regional integrated models. Water resources management, 30(1), 1-32.
Kuffour, B. N., Engdahl, N. B., Woodward, C. S., Condon, L. E., Kollet, S., and Maxwell, R. M. (2020). Simulating coupled surface–subsurface flows with ParFlow v3. 5.0: capabilities, applications, and ongoing development of an open-source, massively parallel, integrated hydrologic model. Geoscientific Model Development, 13(3), 1373-1397.
Castle, S. L., Thomas, B. F., Reager, J. T., Rodell, M., Swenson, S. C., and Famiglietti, J. S. (2014). Groundwater depletion during drought threatens future water security of the Colorado River Basin.Geophysical research letters, 41(16), 5904-5911.
Clark, M. P., Fan, Y., Lawrence, D. M., Adam, J. C., Bolster, D., Gochis, D. J., Hooper, R. P., Kumar, M., Leung, L. R. and Mackay, D. S. (2015). Improving the representation of hydrologic processes in Earth System Models. Water Resources Research, 51(8), 5929-5956.
Cooley, H., Christian-Smith, J., and Gleick, P. (2009). Sustaining California agriculture in an uncertain future. Pacific Institute.
Feng, F., Ghorbani, H., and Radwan, A. E. (2024). Predicting groundwater level using traditional and deep machine learning algorithms. Frontiers in Environmental Science, 12, 1291327.
Izady, A., Davary, K., Alizadeh, A., Ziaei, A. N., Akhavan, S., Alipoor, A., Joodavi, A. and Brusseau, M. L. (2015). Groundwater conceptualization and modeling using distributed SWAT-based recharge for the semi-arid agricultural Neishaboor plain, Iran. Hydrogeology Journal, 1(23), 47-68.
Jones, J. E., and Woodward, C. S. (2001). Newton–Krylov-multigrid solvers for large-scale, highly heterogeneous, variably saturated flow problems. Advances in water resources, 24(7), 763-774.
Khazaz, L., Oulidi, H. J., El Moutaki, S., and Ghafiri, A. (2015). Comparing and evaluating probabilistic and deterministic spatial interpolation methods for groundwater level of Haouz in Morocco. Journal of Geographic Information System, 7(6), 631-642.
Kumar and Remadevi. (2006). Kriging of groundwater levels-a case study.
Maxwell, R. M., Condon, L. E., and Kollet, S. J. (2015). A high-resolution simulation of groundwater and surface water over most of the continental US with the integrated hydrologic model ParFlow v3. Geoscientific model development, 8(3), 923-937.
Abkav Louis Berger, INC, Plan organization of Iran. Groundwater and agricultural feasibility study, Jiroft-Minab project, vol No 2, May 1968.
Yang, C., Tijerina-Kreuzer, D. T., Tran, H. V., Condon, L. E., and Maxwell, R. M. (2023). A high-resolution, 3D groundwater-surface water simulation of the contiguous US: Advances in the integrated ParFlow CONUS 2.0 modeling platform. Journal of Hydrology. 626,130294.
 

  • تاریخ دریافت 06 تیر 1403
  • تاریخ بازنگری 01 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 01 مرداد 1403