Management of Natural Ecosystems

Management of Natural Ecosystems

Prioritization of Municipal Solid Waste Landfill Sites in Mashhad city Using Multi-Criteria Decision-Making Models with Emphasis on Geomorphological Criteria

Document Type : Original Article

Authors
1 M.Sc. in Environmental Pollution, Department of Environmental Science, Khardgerayan Motahar University, Mashhad, Iran.
2 M.Sc. in Agricultural Engineering, Department of Environmental Studies, General Department of Urban Environmental Improvement, Vice Presidency for Environment and Urban Services, Mashhad, Iran.
Abstract
Environmental hazards and waste disposal, due to their direct connection with human life, require control and the implementation of management systems. During the selecting urban waste disposal sites, efforts are made to identify locations that pose the least risk to the environment and human health. The aim of this study was to identify areas with minimal negative environmental impacts and to determine the most suitable site for the landfill of municipal solid waste in the city of Mashhad.For landfill site selection in Mashhad County, eleven criteria were utilized through theAnalytical Hierarchy Process (AHP) and Geographic Information System (GIS) techniques. The final weights derived from the hierarchical analysis Process indicated that vegetation cover, slope, and soil texture received the highest importance values, respectively. After determining the weights of the criteria and their various subclasses, the information layers were overlaid and integrated in the GIS environment based on the relative importance of each class. Subsequently, criteria influencing landfill suitability—such as distance from residential areas, water resources, and other environmental factors—were classified and scored using the AHP method. After the elimination of restricted zones based on previous studies, three proposed areas for the disposal of Mashhad’s municipal waste—namely the old Nishabur road, the current landfill on the Miyami road, and the Cement Road corridor—were evaluated considering geomorphological, environmental, and social criteria. The area located 15 km from Mashhad along the Cement Road, with a weighted score of 1.034, was identified as the most suitable landfill site and This zone achieved the highest scores in criteria such as vegetation cover, distance from industrial centers, and distance from active faults.
Keywords
Subjects

اقصایی، ه.، و سوری، ب. (1396). مکان‌یابی محل‌دفن ‌پسماند ‌شهری با ‌استفاده ‌از ‌روش‌ وزندهی سلسله ‌مراتبی معکوس. تحقیقات نظام سلامت، (3)13، 366-359.
انصاری، م.، و جمالی، م. ر. (1403). بررسی معیارهای مختلف جهت تعیین پهنه‌های مستعد دفن پسماند با مدل های AHP و AHP Fuzzy با عملگرهای Sum و Gama در شهرستان اوز، استان فارس. جغرافیا و روابط انسانی، (3)7، 454-435.
باقر آبادی، ر. (1401) . مکان‌یابی محل دفن پسماند شهرستان صحنه با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی. مدیریت اکوسیستمهای طبیعی، (1)2، 71-62.
پورخسروانی، م.، پربار، ز.، و مغانی رحیمی، ب. (1396). ارزیابی مکان‌های بهینه برای دفن زباله‌های شهری (مطالعۀ موردی: شهر فیروزآباد). پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، (2)5، 356-337.
تاج الدینی، ع.، سبزی، ز.، و ظریف، ل. (1401). امکان سنجی انتخاب محل مناسب دفن زباله های شهر کرج با رویکرد توسعه ی پایدار با استفاده از تلفیق GIS و روش AHP فازی. اطلاعات جغرافیایی «سپهر»، (123)31، 177-155.
جلیلیان، س.، اردکانی، س. س.، چراغی، م.، منوری، س. م.، و لرستانی، ب. (1400). مکان‌یابی محل دفن پسماند جامد شهری با استفاده از روش‌های سوارا (SWARA)، کوپراس (COPRAS) و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، مورد مطالعه: شهر کرمانشاه. مهندسی بهداشت محیط، (1)9 ، ۵۸-۴۱.
سروش، م. م. (1398). مکانیابی بهینه مراکز دفن پسماند با استفاده از تحلیلهای تصمیمگیری چند معیاره بر مبنای GIS (مطالعه موردی: کرمانشاه). پایاننامه کارشناسی ارشد مهندسی عمران- مهندسی محیط زیست، دانشکده مهندسی عمران دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود.
سپهر، ع.، بیگلر فدافن، م.، و صفـرآبادی، ا. (1393). اولـویت‌بندی مکان‌های مستعد دفن پسماند شهـر مشهد با تأکید بر شاخص‌های ژئومورفیک. جغرافیـا و تـوسعه، (34)12، 139-152.
شریفی، م.، ابراهیمی، م.، و سیف اللهی, ف. (1403). تعیین مکان‌های بهینۀ دفن نخاله‌های ساختمانی در شهرهای هموار و بیابانی با استفاه از سیستم اطلاعات مکانی و تکنیک شباهت به گزینۀ ایدئال (مورد مطالعه: شهر یزد). جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، (4)35، 82-47.
صابریفر، ر.، و صادقی حصار، ح. (1397). بررسی نقش عوامل اجتماعی ، فرهنگی و کالبدی در استقرار ایستگاههای جمع‌آوری کنندة پسماندهای شهر (نمونه موردی شهر مشهد). جغرافیای اجتماعی شهری، (1)5، 48-33.
رضاپور، ع.، و دیمه‌ور، س. (1403). مکانیابی محل دفن پسماند با استفاده از سیستم اطالعات جغرافیایی (GIS) و روش همپوشانی فازی (مطالعه موردی: شهرستان بیرجند). مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز، (3)4، 104-83.
رضاطلب، ا.، و قادری، ع. (1402). تحلیل و اولویت‌بندی توسعه پارک‌های شهری با بهره‌گیری از تکنیک تاپسیس با رویکرد عدالت فضایی (مطالعه موردی: شهر مشهد). مدیریت سبز، (4)3، 102-78.
رضائی‌منفرد، ح.، آوریده، س.، و طالب بیدختی، ن. (1398). بررسی گزینه مناسب جهت دفع پسماندهای جامد شهری با استفاده از روش تصمیم گیری چندمعیاره بهترین- بدترین فازی و ویکور فازی (مطالعه موردی شهر شیراز). دومین کنفرانس بین المللی مهندسی عمران ،سازه و زلزله، تهران، اردیبهشت 1403.
رمضانی, ه.، و قنبرزاده‌لک، م. (1400). مکانیابی و ارزیابی اثرات محیط‌زیستی مراکز دفن پسماند با استفاده از GIS و روش‌های ماتریسی RIAM و لئوپولد ایرانی. محیط‌شناسی، (3)47، 291-267.
رنجبر، ا.، حکیم‌پور، ف.، میریعقوب‌زاده، م.ح.، شریف‌نژاد، ج.، پیری، ع.، و بابایی، ا.ن. (1393). پهنه‌بندی و مکان یابی دفن پسماندهای شهری (مطالعه موردی: شهرستان تبریز). جغرافیا و برنامه‌ریزی، (47)18، 148-133.
طالبی، م. ص. (1402الف). مکان‌یابی ‌محل‌دفن‌ پسماند ‌شهر بم با ‌استفاده ‌از ‌مدل‌سازی ‌تصمیمگیری چند معیاره‌ در‌ محیط GIS. آمایش سرزمین، (2)15، 326-307.
طالبی، م. ص. (1402ب). مکان‌یابی محل دفن پسماند شهر اردکان با استفاده از مدل‌سازی تصمیم‌گیری چند معیاره در محیط GIS. فضای شهری و حیات اجتماعی، (4)2، 55-37.
عابدینی، م.، و سرایی، ب. (1402). ارزیابی اثرات زیست محیطی دفن پسماند در جنگل های سراوان با استفاده از مدل تحلیل شبکه ANP و انتخاب محل مناسب دفن پسماند. جغرافیا و روابط انسانی، (4)5، 777-760.
عرب‌عامری، ع.، و رامشت، م.ح. (۱۳۹۵). مکان‌یابی دفن پسماند با تاکید بر پارامترهای هیدرو ژئومورفولوژیکی- زیست محیطی. تحقیقات کاربردی علوم جغـرافیـایی، (43)16، 55-80.
قنبری، م.، رضوی‌نژاد، س. م.، کوشا، ر.، و حسینی، س.ر. (1403). سنجش سطح توسعه یافتگی مناطق هفدهگانه جدیدکلان‌شهر مشهد. برنامه‌ریزی منطقه‌ای، (55)14، 20-1.
مجلل، م.، مردانی، ن.، و کارگری، ن. (1398). مکان‌یابی محل دفن پسماند شهری در دشت خدابنده با استفاده از روش تصمیم‌گیری چند معیاره در سامانه اطلاعات جغرافیایی. مطالعات علوم محیط زیست، (1)4، 1054-1044.
مرادی، ع.، و حفار، ا. م. (1398). مکان‌یابی دفنگاه پسماند شهری با استفاده از مدل AHP و تکنیک GIS (نمونه موردی: شهر مشهد). چهارمین همایش بین المللی افق‌های نوین در مهندسی عمران،معماری و شهرسازی، تهران، اسفند 1397.
نیک‌زاد، و.، امیری، م. ج.، معرب، ی.، و فروغی، ن. (1396) . مکان‌یابی محل دفن پسماند با استفاده از منطق فازی در GIS و مدل تحلیل فرایند شبکه‌ای فازی (FANP) (مطالعه موردی: شهرستان علی‌آباد). جغرافیا و مخاطرات محیطی، (1)6، 87-67.
همایون آریا، ش.، و اسدالله فردی، غ. (1393). مروری کوتاه بر کاربرد مدل های ریاضی در تعیین محل دفن پسماند جامد شهری، اولین همایش ملی محیط زیست، اصفهان. خرداد 1393.
یوسفی روبیات، ا.، صیادی، م. ح.، و چمانه‌پور، ا. (1401). .ارزیابی استانداردهای ملی برای جانمایی محل دفن پسماند صنعتی با بکارگیری سامانه اطلاعات جغرافیایی .سنجش‌ازدور و سامانه اطلاعات جغرافیایی در منابع طبیعی، (13)3،41-61..
بیستمین آمارنامه حمل و نقل مشهد. (1403). معاونت نظارت و مهندسی شبکه حمل و نقل، شهرداری مشهد.
دوازدهمین آمارنامه حمل و نقل مشهد. (1395). معاونت نظارت و مهندسی شبکه حمل و نقل، شهرداری مشهد.
آمارنامه شهر مشهد. (1402). معاونت برنامه‌ریزی و توسعه سرمایه انسانی شهرداری مشهد - دفتر خالقیت و نوآوری شهری، شهرداری مشهد.
سالنامه آماری هواشناسی استان خراسان رضوی (1401-1400). (1401). اداره کل هواشناسی استان خراسان رضوی.
Arabeyyat, O.S., Shatnawi, N., Shbool, M.A., and Al Shraah, A. (2024). Landfill site selection for sustainable solid waste management using multiple-criteria decision-making. Case study: Al-Balqa governorate in Jordan. MethodsX, 12(11), 102591.
Elkhrachy, I., Alhamami, A., and Alyami, S.H. (2023). Landfill site selection using multi-criteria decision analysis, remote sensing data, and geographic information system tools in Najran City, Saudi Arabia. Remote Sensing, 15(15), 3754.
Bottero, M., Oppio, A., Bonardo, M., and Quaglia, G. (2019). Hybrid evaluation approaches for urban regeneration processes of landfills and industrial sites: the case of the Kwun Tong area in Hong Kong. Land use policy82, 585-594.
Butt, I., and Ghaffar, A. (2012). Groundwater quality assessment near Mehmood Boti landfill, Lahore, Pakistan. Asian Journal of Social Sciences and Humanities, 1(2), 13-24.
Satty, T. L. (1970). Principle and appliance of analytic hierarchy process. Management Science, 11.
Osra, F.A., and Kajjumba, G.W. (2020). Landfill site selection in Makkah using geographic information system and analytical hierarchy process. Waste Management & Research, 38(3), 245-253.
Karakuş, C.B., Demiroğlu, D., Çoban, A., and Ulutaş, A. (2019). Evaluation of GIS-based multi-criteria decision-making methods for sanitary landfill site selection: the case of Sivas city, Turkey. Journal of Material Cycles and Waste Management, 22(1), 254 - 272.
Kang, Y.O., Yabar, H., Mizunoya, T., and Higano, Y. (2024). Optimal landfill site selection using arcgis multi-criteria decision-making (mcdm) and analytic hierarchy process (ahp) for kinshasa city. Environmental Challenges, 14(7), 100826.

  • Receive Date 05 November 2025
  • Revise Date 19 April 2026
  • Accept Date 19 April 2026