Management of Natural Ecosystems

Management of Natural Ecosystems

Investigation of the Current Status of Desertification in Tarom County, Zanjan Province, Using the IMDPA Model with Emphasis on Climate and Vegetation Cover Impacts

Document Type : Original Article

Authors
Peyman Akbarzadeh 1
Mehran Akbarzadeh 2
1 Forests and Rangelands Research Section, Zanjan Agricultural and Natural Resources Research Center, AREEO, Zanjan, Iran.
2 Ph.D. in Environmental Engineering, Grape Research Institute, Malayer University, Hamedan, Iran.
10.22034/emj.2026.2082313.1144
Abstract
The phenomenon of desertification is one of the main environmental challenges in Iran's semi-arid regions. Tarom County in Zanjan Province, with an approximate area of 2235 km², features diverse topography including along the margins of the Qezel-Owzan River and surrounding highlands. Annual precipitation averages about 200 mm in the valleys and 400–450 mm in the highlands. Vegetation in the valleys (especially in Manjil and Mahneshan) is weak and desert-like, whereas the highlands have adequate cover including juniper forests (Jish Abad), pistachio-almond stands (Shirmisheh), and olive orchards along river margins. This study evaluated the desertification potential of Tarom with the Iranian IMDPA model and focused on climate and vegetation criteria. The value of each criterion was calculated from the geometric mean of the indicators and the overall intensity was calculated from the geometric mean of the criteria, and maps were prepared. Final maps were prepared. Results indicate the climate criterion by value 2.83 has the greatest role in exacerbating desertification, mainly from low rainfall and high evaporation in valleys. The vegetation cover criterion is in a better condition with a value of 1.89, which is due togood Vegetation cover of highland and orchard. The overall intensity of desertification was calculated to be 2.31, which places the area in moderate class, near severe.The climate criterion showed that about 89 percent of the area is in the arid and semi-arid classes, and creates a high risk.Vegetation cover is suitable, The final map of desertification intensity shows that 20–25% of the area (mainly valleys) is in the severe class, 50–55% in the moderate class, and 25–30% (mainly highlands) in the low class.. This spatial pattern highlights the key role of topography; Therefore, conservation measures focused on valleys and maintaining the Vegetation cover of highlands are essential to control desertification.



Keywords
Desertification
IMDPA model
Climate criterion
Vegetation cover criterion
Topographic variation
Subjects
حبیبی‌پور، ا.، اکبری، ح.، و طالبی، ع. (1393). بررسی وضعیت بیابان‌زایی با استفاده از مدل IMDPA با تأکید بر معیارهای فرسایش آبی و بادی (مطالعه موردی: منطقه بهاباد استان یزد). جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، (2)25، 168-151.
حسینی خضرآباد، ا.س.، ولی، ع.، حلبیان، ا.ح.، و مختاری، م.ح. (1401). ارزیابی وضعیت فعلی بیابان‌زایی در شمال غرب یزد با استفاده از مدل MICD. مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی، (4)2، 62-52.
ذاکری‌نژاد، ر.، مسعودی، م.، فلاح‌شمسی، ر.، و افضلی، ف. (1391). ارزیابی شدت بیابان‌زایی با معیار آب زیرزمینی و با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی؛ مطالعه موردی زرین‌دشت فارس. مهندسی آبیاری و آب ایران، (3)2، 10-1.
سلیمان‌پور، س. م.، نعیمی، م.، رحمتی، ا.، و معتمدنیا، م. (1403). ارزیابی روند بیابان‌زایی با بهره‌گیری معیار آب زیرزمینی و فرونشست با استفاده از مدل IMDPA (مطالعه‌ی موردی: حوزه‌ی آبخیز رفسنجان). پژوهش‌های فرسایش محیطی، (2)14، 140-126-126..
شاهینی، ز.، فرامرزی، م.، گرایی، پ.، و علیمرادی، ص. (1400). ارزیابی شدت بیابان‌زایی با تأکید بر معیار آب زیرزمینی با استفاده از مدل IMDPA (مطالعه موردی: دشت مهران، استان ایلام). مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز، (1)1، 28-17.
غلامی، ح.، موسوی، س. م.، و زهتابیان، غ. (1397). بررسی وضعیت بیابان‌زایی با مدل IMDPA در بیابان‌های ساحلی (مطالعه موردی: منطقه شمیل- تخت، استان هرمزگان). پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمّی، (3)4، 30-17.
قوامی، آ.، اکبری، م.، کریمی، آ.، و یزدان‌داد، ح. (1402). ارزیابی شدت خطر بیابان‌زایی و اثر آن بر کاهش پوشش گیاهی پناهگاه حیات وحش شیراحمد سبزوار، استان خراسان رضوی. محیط زیست طبیعی، 76، 276–261.
کرامت‌زاده، م.، فتحی، ا.، و معاضد، ه. (1401). بررسی روند بیابان‌زایی منطقه جنوب شرق اهواز به روش IMDPA و تأکید بر دو معیار اقلیم و پوشش گیاهی. علوم و مهندسی آبیاری، (1) 45، 166-153.
ممبنی، م.، کرمشاهی، ع.، آزادنیا، ف.، گرایی، پ.، و کریمی، ک. (1395). ارزیابی شدت بیابان‌زایی با استفاده از مدل ایرانی بیابان‌زایی IMDPA (مطالعه موردی: دشت عباس، استان ایلام). سنجش‌ازدور و سامانه اطلاعات جغرافیایی در منابع طبیعی، (3)7، 112-100.
نصریان، آ.، اکبری، م.، فریدحسینی، ع.، نعمت‌اللهی، ا.، و داوری، س. (1398). ارزیابی کمّی شاخص‌های شدّت بیابان‌زایی در اراضی کشاورزی دشت درگز، استان خراسان رضوی. مدیریت بیابان، (13)7، 170-149.
Arami, S.A., and Ownagh, M. (2017). Assessment of desertification hazard, risk and development of management plans. Desert, 22(1), 51-67.
Akbarzadeh, P., Nikoo, S., and Akbarzadeh, M. (2025). Investigating Spatial and Temporal Changes in Vegetation via Remote Sensing Indicators and Revealing Their Trends in The Central Desert of Iran. Applied Environmental Research, 47(3), 024.
Eskandari Dameneh, H., Gholami, H., Telfer, M.W., Comino, J.R., Collins, A.L., and Jansen, J.D. (2021). Desertification of Iran in the early twenty-first century: assessment using climate and vegetation indices. Scientific Reports, 11(1), 20548.
Emadodin, I., Reinsch, T., and Taube, F. (2019). Drought and desertification in Iran. Hydrology, 6(3), 66.
Pahlavanravi, A., and Bahreini, F. (2013). Evaluation of current desertification status based on IMDPA with emphasis on climate, wind erosion, water, soil and vegetation: Case study of Bordekhun Region of Boushehr. Desert, 18(1), 53-62.
Khosravi, H., Zehtabian, G.R., Eskandari Damaneh, H., and Abolhasani, A. (2019). Assessment and mapping of Iran desertification intensity using ArcGIS environment. The International Archives of the Photogrammetry, Remote Sensing and Spatial Information Sciences, GeoSpatial Conf.rence 2019, October 2019, 639-644.

  • Receive Date 28 December 2025
  • Revise Date 26 January 2026
  • Accept Date 08 February 2026