دانشگاه اردکان مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی 2821-0182 6 1 2026 05 22 Investigating the effect of Livestockgrazing management on the pattern of diversity changes along an elevational gradient بررسی اثر مدیریت چرای دام بر الگوی تغییرات تنوع در امتداد گرادیان ارتفاع 1 11 735107 10.22034/emj.2026.2083290.1148 FA محبت نداف دانشیار، گروه زیست‌شناسی سلولی و مولکولی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران. 0000-0002-7480-9895 غلامرضا بخشی خانیکی استاد، گروه زیست‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0002-7480-9895 یونس عصری استاد، بخش تحقیقات گیاه‌شناسی، موسسه تحقیقات جنگل‎ها و مراتع، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. علی ملکشی دکتری اکولوژی و سیستماتیک گیاهی، گروه زیست‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. رضا امیدی پور استادیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام Journal Article 2026 01 07 Vegetation constitutes one of the most significant manifestations of the natural landscape and serves as an optimal indicator for assessing the ecological factors of a given area. In this research was investigated in the Bozdaghi region, located in Bojnord County, North Khorasan Province. Sampling was performed during the peak growing season of plant species using a systematic-random method. The area of sampling units was selected according to the recommended plot sizes for different vegetation types: 1 m² for herbaceous cover, 25 m² for shrub cover, and 100 m² for tree cover. Shannon-Wiener, Simpson diversity, and species richness indices were calculated. The simultaneous analysis of species abundance and functional characteristics was conducted by measuring functional diversity indices. The relationship between biodiversity indices (species diversity and functional diversity) and altitude was investigated under two different grazing management types (enclosed and grazed). The relationship between altitude and biodiversity indices was examined using correlation and linear regression. Statistical analyses were computed in R Software Investigating the effect of management type on the relationship between diversity indices and elevation revealed that management type significantly influences the relationship between elevation and biodiversity indices. This influence, in some cases, altered the direction of the relationship (from positive to negative) or eliminated the relationship (transforming a significant relationship into a non-significant one). For example, in the enclosed area, a significant positive relationship was observed between elevation and community-weighted mean of specific leaf area (R² = 0.146, P-value = 0.043), whereas in the grazed area, no significant relationship was observed (P-value > 0.05). Overall, research findings indicate that livestock grazing causes significant changes in the structure and function of plant communities. Specifically, in the present study, the presence of livestock grazing has led to the disappearance of the relationship between biodiversity and elevation. پوشش گیاهی یکی از مهم‌ترین عارضه‌های نمود سیمای طبیعت بوده و به‌عنوان بهترین راهنما برای قضاوت در مورد عوامل اکولوژی آن منطقه به‌شمار می‌روند. در این تحقیق منطقه بزداغی واقع در شهرستان بجنورد، استان خراسان شمالی مورد بررسی قرار گرفت. نمونه‌برداری در فصل اوج رشد گونه‌های گیاهی به روش سیستماتیک تصادفی انجام گرفت. مساحت واحدهای نمونه‌‌برداری مطابق اندازه واحد نمونه‌برداری پیشنهادی برای مطالعه پوشش‌های علفی یک مترمربع، پوشش‌های درختچه‌ای 25 مترمربع و برای پوشش‌های درختی 100 مترمربع انتخاب شد. شاخص‌های تنوع شانون-واینر، سیمپسون و غنای گونه‌ای محاسبه شدند. بررسی همزمان فراوانی و خصوصیات کارکردی گونه‌ها با اندازه‌گیری شاخص‌های تنوع کارکردی صورت گرفت. ارتباط بین شاخص‌های تنوع زیستی (تنوع گونه‌ای و تنوع کارکردی) با ارتفاع در دو نوع مدیریت مختلف چرای دام (قرق‌شده و در حال چرا) مورد بررسی قرار گرفت. بررسی ارتباط ارتفاع و شاخص‌های تنوع زیستی با استفاده از همبستگی و رگرسیون خطی انجام شد. آنالیزهای آماری در نرم افزار R محاسبه شدند. بررسی تاثیر نوع مدیریت بر ارتباط شاخص‌های تنوع با ارتفاع نشان داد که نوع مدیریت اثر معنی‌داری بر رابطه بین ارتفاع و شاخص‌های تنوع زیستی دارد. این تاثیر در برخی مواد موجب تغییر جهت رابطه (از ارتباط مثبت به منفی) و یا از بین رفتن رابطه (تبدیل رابطه معنی‌دار به رابطه غیر معنی‌دار) شد. برای مثال، در منطقه قرق‌شده، ارتباط مثبت و معنی‌داری بین ارتفاع میانگین وزنی سطح ویژه برگ (R2 = 0.146, P-value = 0.043) وجود داشت در حالی‌که در منطقه چراشده، رابطه معنی‌داری مشاهده نشد (P-value > 0.05). به‌طور کلی نتایج تحقیقات نشان می‌دهد که چرای دام باعث ایجاد تغییرات زیادی در ساختار و عملکرد جوامع گیاهی می‌شود. به‌طوریکه در تحقیق حاضر وجود چرای دام موجب از بین رفتن ارتباط بین تنوع زیستی و ارتفاع شده است.

https://emj.ardakan.ac.ir/article_735107_c46e4f40b276c44ce8de17bc3271f274.pdf

دانشگاه اردکان مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی 2821-0182 6 1 2026 05 22 Application of the Delphi method in explaining the causes and factors of woody plant encroachment by Astragalus brachycalyx and analyzing its consequences on livestock production systems کاربست روش دلفی در تبیین علل و عوامل گسترش و چیرگی گیاه چوبیAsteragalus brachycalyx و تحلیل پیامدهای آن بر سیستم‌های تولید دام 12 25 736509 10.22034/emj.2026.2086795.1156 FA شهرام منصوری دانشجوی دکتری علوم و مهندسی مرتع، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. الهام قهساره اردستانی دانشیار، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. 0000-0002-4740-7698 حجت اله خدری غریب وند استادیار، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. زهرا حیدری قهفرخی دکتری علوم و مهندسی مرتع، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران 0000-0002-8433-4387 Journal Article 2026 02 26 The phenomenon of woody plant expansion and dominance is one of the most important processes of land-use change and rangeland ecosystem transformationin different parts of the world. Understanding this phenomenon and its impacts can be highly effective in the sustainable management of natural resources. This study, as the first systematic research in Iran, was conducted to identify and rank the components related to the woody plant encroachment and dominance in the rangelands of Chaharmahal and Bakhtiari Provinceusing the Delphi methodology. In this regard, an initial set of questionsrelated to this phenomenon was initially extracted from the scientific literature. A Cronbach's alpha coefficient of 0.85 indicated the acceptable validity and reliability of the questionnaire. After determining the statistical population of 30 individuals, the questionnaire was circulated among the panel members in three rounds. Based on the results of this study, the respondents showed a level of consensus ranging from moderate (Kendall’s W=0.38) to relatively strong (Kendall’s W=0.50) in the third round regarding the change in vegetation cover in the province's rangelands, their understanding of thesigns and symptoms of vegetation change and the trend towards the emergence and occurrence of this phenomenon. The results indicated that the most important factors influencing this phenomenon over the past few decades in the province's rangelands were the criteria of natural factors with relatively strong consensus (Kendall’s W=0.60), and the most important indicators of this phenomenon were decreased precipitation and changes in precipitation type with moderate consensus. Concerning livestock production systems, the participants in this study showed relatively strong consensus (Kendall’s W=0.54 and 0.55, respectively) regarding changes in livestock feeding, grazing, and browsing practices, as well as changes in survival, reproduction (offspring production), and dairy production in livestock systems in recent decades.. The findings of this research can serve as a basis for designing proactive management strategies in rangelands susceptible to this phenomenon. Furthermore, the application of the Delphi method is introduced as an effective tool for reducing uncertainty and proposing sustainable management strategiesin the province's rangelands. پدیده گسترش و چیرگی گیاهان چوبی از مهم‌ترین فرآیندهای تغییرکاربری و تحول بوم نظام‌های مرتعی در نقاط مختلف جهان به‌شمار می‌آید؛ شناخت این پدیده و تاثیرات آن می‌تواند در مدیریت پایدار منابع طبیعی بسیار مؤثر باشد. این پژوهش به‌عنوان اولین مطالعه نظام‌مند در ایران با هدف شناسایی و رتبه‌بندی مولفه‌های مرتبط با گسترش و چیرگی گیاهان چوبی در مراتع استان چهارمحال و بختیاری با کاربرد روش‌شناسی دلفی انجام شد. در این راستا، ابتدا، مجموعه‌ای از سوالات مرتبط با این پدیده از منابع علمی استخراج شدند. ضریب آلفای کرونباخ 0/85 اعتبار و پایایی قابل قبول پرسشنامه را تأیید کرد. پس از تعیین جامعه آماری 30 نفره، پرسشنامه طی سه مرحله بین اعضای پنل تبادل شد. براساس نتایج این تحقیق پاسخگویان در‌خصوص تغییر پوشش گیاهی مراتع استان در راستای درک از علایم و نشانه‌های تغییر پوشش و روند به سوی ظهور و بروز این پدیده با اجماع متوسط (ضریب کندال 0/38) تا اجماع نسبتا قوی (ضریب کندال 0/50) در مرحله‌ی سوم اجماع نظر نشان دادند. نتایج نشان دادند مهم‌ترین عوامل مؤثر بر گسترش گیاهان چوبی طی چند دهه گذشته در مراتع استان، معیارهای عوامل طبیعی با اجماع نسبتا قوی (ضریب کندال 0/60) و مهم‌ترین شاخص‌های گسترش گیاهان چوبی، کاهش بارندگی و تغییر نوع بارندگی با اجماع متوسط بودند. در ارتباط با سیستم‌های تولید دام نیز شرکت کنندگان در این تحقیق با اجماع نسبتا قوی (به ترتیب ضریب کندال 0/54 و 0/55) در خصوص تغییر در تغذیه، تعلیف و چرای دام و تغییر در زنده مانی، تولید مثل (موالید) و محصولات لبنی سیستم‌های دامداری در دهه‌های اخیر اتفاق نظر نشان دادند. یافته‌های این تحقیق می‌تواند مبنایی برای طراحی راهبردهای مدیریتی پیش‌دستانه در مراتع در معرض این پدیده باشد. علاوه‌بر این، کاربرد روش دلفی به‌عنوان ابزاری کارآمد برای کاهش عدم قطعیت و ارائه راهبردهای مدیریتی پایدار در مراتع استان معرفی می‌شوند.

https://emj.ardakan.ac.ir/article_736509_d1f9585f294ba826a8a94d464437fa94.pdf

دانشگاه اردکان مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی 2821-0182 6 1 2026 05 22 Sustainable Development Strategies for the Utilization of Medicinal Plants of the Genus Ferula spp. in the Rangelands of Razavi Khorasan Province راهکارهای توسعه پایدار بهره‌برداری از گیاه داروئی جنس .Ferula spp در اراضی مرتعی استان خراسان رضوی 26 35 736758 10.22034/emj.2026.2087465.1165 FA رضا یاری استادیار پژوهشی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان‌ رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران. محمد مظهری استادیار و عضو هیات علمی بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران. سیده محبوبه میرمیران استادیار پژوهشی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران. 0000-0002-7305-8647 Journal Article 2026 04 27 The sustainable utilization of medicinal plants from natural habitats requires adherence to the principles of sustainable development based on the ecological, economic, and social conditions of each region. Considering the necessity of sustainable utilization and conservation of natural resources, the present study aims to identify and explain sustainable development strategies for the utilization of medicinal plants belonging to the genus Ferula spp.in the rangelands of Razavi Khorasan Province. This research was conducted with the objective of developing a roadmap for the development of Ferula assa-foetida L. (assa-foetida) and Ferula gummosa (galbanum) in the rangelands of Razavi Khorasan Province. In this regard, the SWOT analytical method was applied, and the required data were collected through interviews and questionnaires completed by experts as well as specialized and leading beneficiaries. The results showed that the total scores of the Internal Factors Evaluation (IFE) and External Factors Evaluation (EFE) matrices for Ferula assa-foetidaL. (Ferula spp.) Were 2.64 and 2.74, respectively, which indicated that Ferula assa-foetida L. occupies an aggressive strategic position due to the extensive distribution of its habitats, high economic value, and export advantages. Similarly, the final scores of the Internal Factors Evaluation (IFE) and External Factors Evaluation (EFE) matrices for Ferula gummosa were 3.17 and 2.92, respectively, which indicated that Ferula gummosa occupies an aggressive strategic position due to the high quantity and quality of its gum, resistance to drought and environmental stress conditions, and export advantages. Overall, Ferula gummosa and Ferula assa-foetida L. are suitable species for habitat conservation, restoration, and habitat development in suitable ecological conditions and regions and they are also species with valuable gum and high quantity and quality in the rangelands of the province.Based on the analysis of the results,, sustainable development strategies for the utilization ofthese two species are based on the annual habitat potential processing and marketing of the gum of these two species, as well as harvesting according to the value chain of each species. لازمه بهره‌برداری پایدار از گیاهان داروئی از عرصه‌های طبیعی توجه به اصول توسعه پایدار بر اساس شرایط اکولوژیکی، اقتصادی و اجتماعی هر منطقه است. با توجه به ضرورت بهره‌برداری پایدار و حفاظت از عرصه‌های طبیعی؛ هدف از تحقیق حاضر بررسی و تبین راهکارهای توسعه پایدار بهره‌برداری از گیاه داروئی جنس Ferula spp. در اراضی مرتعی استان خراسان‌رضوی است. این پژوهش با هدف تدوین نقشه راه توسعه گیاهان دارویی آنغوزه و باریجه در عرصه‌های مرتعی استان خراسان‌رضوی انجام شد. در این راستا با استفاده از روش SWOT اطلاعات مورد نیاز از طریق مصاحبه و تکمیل پرسش‌نامه‌ها با کارشناسان و بهره‌برداران متخصص و پیشرو به‌دست آمد. نتایج نشان داد که جمع نمره نهایی شاخص‌های ماتریس ارزیابی عوامل داخلی و عوامل خارجی در گیاه آنغوزه (Ferula spp.) به‌ترتیب 2/64 و 2/74 شده است، که نشان داد که گیاه آنغوزه به‌دلیل گستردگی رویشگاه‌ها، ارزش اقتصادی بالا و مزیت‌های صادراتی در موقعیت تهاجمی قرار دارد. همچنین در رابطه با گیاه باریجه جمع نمره نهایی شاخص‌های ماتریس ارزیابی عوامل داخلی و عوامل خارجی به ترتیب 3/17 و 2/92 شده است که نشان داد که گیاه باریجه به‌دلیل کمیت و کیفیت بالای صمغ، مقاوم بودن به کم‌آبی و شرایط تنش‌های محیطی و مزیت‌های صادراتی در موقعیت تهاجمی قرار دارد. به‌طورکلی گیاه باریجه و آنغوزه گونه‌های گیاهی مناسبی جهت حفاظت رویشگاه، احیاء و توسعه رویشگاه در شرایط اکولوژیکی و مناطق مناسب و همچنین گونه‌هایی دارای صمغ با ارزش و دارای کمیت و کیفیت بالایی در مراتع استان هستند. با توجه به تحلیل نتایج راهکارهای توسعه پایدار بهره‌برداری این دو گونه بر اساس پتانسیل رویشگاه در هر سال، فرآوری و بازاریابی صمغ این دو گونه و همچنین برداشت با توجه به زنجیره ارزش هر گونه، استوار است.

https://emj.ardakan.ac.ir/article_736758_d832e5bd327ef234de3f13bc665340ee.pdf

دانشگاه اردکان مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی 2821-0182 6 1 2026 05 22 Analyzing Inflation Persistence and Uncertainty in Iran's Wood Products Market: A Fractional Integration Approach in the Presence of Structural Breaks تحلیل پایداری تورم و عدم قطعیت در بازار محصولات چوبی ایران: رویکرد انباشتگی کسری در حضور شکست‌های ساختاری 36 45 736759 10.22034/emj.2026.2085381.1152 FA محمد رضوانی دکتری، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. Journal Article 2026 02 14 Wood products, as strategic commodities derived from renewable resources, play a vital role in sustainable development and carbon sequestration. However, the Iranian wood market has recently experienced severe price fluctuations which may threaten the sustainability of forest ecosystems. This study aims to estimate the degree of fractional integration (d) in the inflation rate of the Producer Price Index (PPI) for the wood and wood products sector in Iran, as well as to evaluate uncertainty in this market. The novelty of the present studylies in applying a fractional integration approach with Fourier approximation (ARFIMA-Fourier), which allows the intrinsic persistence of variables to be disentangled from "spurious memory" caused by structural break. The data used in this study consist of the quarterly price index for the wood sector from Spring 2001 to Summer 2025, collected from the Statistical Center of Iran.First, the uncertainty time series was extracted. Next, the fractional integration parameter (d) was estimatedfor both inflation and uncertainty. The findings of the study showed that wood sector inflation, with a fractional integration coefficient of 0.486, is a stationary process with long memory, implying that price shocks in this market are transitory, but their return to the mean occurs very slowly. Market uncertainty also exhibits long memory, with a fractional integration coefficient of 0.346, indicating that uncertainty in this market remains persistent and that the effects of shocks do not fade rapidly. The significance of Fourier coefficients in the models confirmed the role of events such as the Forest Breathing Plan and exchange rate volatility as structural breaks affecting price persistence. Based on the findings of the study, high inflation persistence may shorten producers' planning horizons, increase incentives for illegal logging, and intensify pressure on natural habitats. High inflation persistence reduces producers' planning horizons and intensifies incentives for illegal logging; therefore, policies aimed at stabilizing inflation expectations should be prioritized. محصولات چوبی به‌عنوان کالاهای استراتژیک حاصل از منابع تجدیدپذیر، نقشی حیاتی در توسعه پایدار و ترسیب کربن ایفا می‌کنند. با این حال، بازار چوب ایران در سال‌های اخیر با نوسانات قیمتی شدیدی روبه‌رو بوده است که می‌تواند پایداری اکوسیستم‌های جنگلی را به‌مخاطره اندازد. هدف اصلی این پژوهش، برآورد درجه انباشتگی کسری (d) در تورم شاخص قیمت تولیدکننده بخش چوب و فرآورده‌های چوبی ایران و همچنین ارزیابی عدم قطعیت در این بازار است. نوآوری پژوهش حاضر در به‌کارگیری رویکرد انباشتگی کسری و تقریب فوریه است که اجازه می‌دهد پایداری ذاتی متغیرها از «حافظه کاذب» ناشی از شکست‌های ساختاری تفکیک شود. داده‌های مورد استفاده شامل شاخص قیمت فصلی بخش چوب از بهار 1384 تا تابستان 1404 است که از مرکز آمار ایران گردآوری شده است. در مرحله نخست، سری زمانی عدم قطعیت استخراج گردید. در مرحله بعد، ضریب انباشتگی کسری (d) برای هر دو متغیر تورم و عدم قطعیت برآورد شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که تورم بخش چوب با مقدار ضریب انباشتگی 0/486، فرآیندی مانا اما دارای حافظه بلندمدت است؛ به این معنا که تکانه‌های قیمتی در این بازار ماهیتی گذرا دارند، اما سرعت بازگشت آن‌ها به میانگین بسیار کند است. عدم قطعیت بازار نیز با ضریب انباشتگی 0/346 دارای حافظه بلندمدت است که نشان می‌دهد نااطمینانی در این بازار نیز ماندگار بوده و اثرات تکانه‌های وارده به سرعت محو نمی‌شوند. معنی‌داری ضرایب فوریه در مدل‌ها، تأثیر قطعی وقایعی نظیر طرح تنفس جنگل و نوسانات ارزی را به‌عنوان شکست‌های ساختاری بر پایداری قیمت‌ها تأیید کرد. بر اساس یافته‌های پژوهش، ماندگاری بالای تورم در این صنعت می‌تواند با کاهش افق برنامه‌ریزی تولیدکنندگان، انگیزه برای برداشت‌های غیرمجاز و فشار بر رویشگاه‌های طبیعی را افزایش دهد. ماندگاری بالای تورم، افق برنامه‌ریزی تولیدکنندگان را کاهش داده و انگیزه برداشت غیرمجاز را تشدید می‌کند؛ لذا ضروری است سیاست‌های تثبیت‌کننده انتظارات تورمی در اولویت قرار گیرند

https://emj.ardakan.ac.ir/article_736759_aab7dabf06b563de458ff85c48765364.pdf

دانشگاه اردکان مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی 2821-0182 6 1 2026 05 22 Estimation of Aboveground Biomass of Persioan Oak (Quercus brantii) Using Structural Parameters Extracted from UAV data (Case study: Zagros Forests, Lordegan) برآورد زی‌توده روی‌زمینی بلوط‌ایرانی (Quercus brantii) با استفاده از پارامترهای ساختاری مستخرج از داده‌های پهپاد (مطالعه موردی: جنگلهای زاگرس، لردگان) 46 56 736760 10.22034/emj.2026.2087486.1164 FA معصومه بهارلوئی دانشجوی دکتری، گروه علوم جنگل، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. مژگان عباسی دانشیار، گروه علوم جنگل، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. حمیدرضا ریاحی بختیاری استادیار، گروه علوم جنگل، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. Journal Article 2026 04 26 Accurate assessment of aboveground biomass is highly important for the sustainable management of Zagros oak forests, which, on the one hand, have high biodiversity and, on the other hand, are considered degraded ecosystems due to human use. The aim of present study is to estimate the Above-Ground Biomass of Quercus brantii trees in the Qaleh Madrese forest, area of Lordegan using structural parameters extracted from UAV imagery through a non-destructive approach. For this purpose, diameter at breast height, tree height, and mean crown diameter of 240 trees were measured in field operations, and the actual biomass was calculated using allometric equations. After detecting the tree crown in the image using a canopy height model and the inverse watershed algorithm, tree height and mean crown diameter were estimated for each tree. In addition, the diameter at breast heightwas estimated using a multiple linear regression model based on the other two variables. Finally, the estimated parameters were incorporated into the allometric equations to estimate biomass from the imagery. According to the obtained results, the relative root mean square error for height, mean crown diameter, and diameter at breast heightwas 25.51%, 22.79% and 31.74%, respectively, with corresponding coefficients of determination (R²) of 0.70, 0.83, and 0.55. The mean estimated aboveground biomass based on these variables was 139.11, 146.78, and 260.46 kg, respectively, with corresponding R² values of 0.68, 0.93, and 0.56. The results also showed that the estimation accuracy of mean crown diameter with an R² value of 0.83, and the biomass estimation model based on this variable, with an R² value of 0.93 was higher than that of the other two variables. Overall, the findings of this study demonstrated that UAV monitoring and quantifying the structural parameters of Quercus brantii trees and estimating their aboveground biomass, and can be used as a useful tool for sustainable management and conservation planning in these ecosystems. ارزیابی دقیق زی‌توده روی‌زمینی به‌منظور مدیریت پایدار جنگل‌های بلوط زاگرس که از یک طرف دارای تنوع زیستی بالا و از طرفی به جهت استفاده انسان، اکوسیستم تخریب‌یافته محسوب می‌شوند، از اهمیت بالایی برخوردار است. هدف از مطالعه حاضر برآورد زی‌توده روی‌زمینی درختان بلوط ‌ایرانی در منطقه جنگلی قلعه ‌مدرسه لردگان با استفاده از پارامترهای ساختاری مستخرج از تصاویر پهپاد به روش غیرتخریبی است. بدین منظور، متغیرهای قطر برابر سینه، ارتفاع و قطر متوسط‌ تاج 240 درخت در عملیات میدانی برداشت و با استفاده از معادلات آلومتریک، میزان زی‌توده واقعی محاسبه شد. پس از آشکارسازی تاج درختان در تصویر از طریق مدل رقومی ارتفاع تاج و الگوریتم حوضه ‌آبخیز ‌معکوس، ارتفاع و قطر متوسط ‌تاج هر درخت برآورد گردید. همچنین قطر برابر سینه درختان با روش رگرسیون خطی چندمتغیره بر مبنای دو متغیر دیگر تخمین زده شد. در نهایت، پارامترهای برآوردی برای تخمین میزان زی‌توده در تصویر وارد روابط آلومتریک شدند. براساس نتایج به‌دست آمده، جذر میانگین ‌مربعات‌ خطای‌ نسبی برای متغیرهای ارتفاع، قطر متوسط ‌تاج و قطر برابر سینه به ترتیب 25/51، 22/79 و 31/74 درصد با ضریب تبیین 0/70، 0/83 و 0/55 بود. میانگین زی‌توده روی‌زمینی برآوردشده بر مبنای متغیرهای مذکور به ترتیب 139/11، 146/78 و 260/46 کیلوگرم با ضریب تبیین 0/68، 0/93 و 0/56 به‌دست آمد. همچنین نتایج نشان داد که دقت برآورد متغیر قطر متوسط ‌تاج با ضریب تبیین 0/83 و مدل برآورد زی‌توده مبتنی بر آن با ضریب تبیین 0/93 بیشتر از دو متغیر دیگر است. به‌طورکلی، یافته‌های این تحقیق نشان داد که تصاویر پهپاد ظرفیت مناسبی برای پایش و کمی‌سازی پارامترهای ساختاری درختان بلوط‌ ایرانی و برآورد زی‌توده روی‌زمینی آن‌ها دارند و می‌توانند به‌عنوان ابزار مفیدی برای مدیریت پایدار و برنامه‌ریزی حفاظتی در این اکوسیستم‌ها مورد استفاده قرار گیرند

https://emj.ardakan.ac.ir/article_736760_d442cf370b44a41a153eba48d1e5f234.pdf

دانشگاه اردکان مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی 2821-0182 6 1 2026 05 22 Investigating of the MetNet2-SwinTransformer Intelligent Hybrid Model for Flood Peak Discharge Modeling (Case Study: Karaj Watershed) بررسی مدل تلفیقیِ هوشمند MetNet-2-SwinTransformer به‌منظور مدل‌سازی دبی پیک سیلاب (مطالعه موردی: حوزه آبخیز کرج) 57 67 737327 10.22034/emj.2026.2088524.1168 FA رامتین طاوسی راد دانشجوی کارشناسی ارشد علوم آبخیزداری، گروه مهندسی احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. محمد انصاری قوجقار استادیار، گروه مهندسی احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. حسن خسروی استاد، گروه مهندسی احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. Journal Article 2026 05 11 Predicting flood discharge plays a pivotal role in water resource management, particularly within highly complex hydrological basins. Hydrological models frequently encounter significant challenges in replicatingthe non-linear interactions between atmospheric forcing and complex topographic responses. This study proposes a novel hybrid deep learning architecture, MetNet-2-SwinTransformer, designed to integrate the temporal feature extraction capabilities of MetNet-2 with the multi-scale spatial hierarchical modeling of the Swin Transformer. The model’s performance was evaluated using discharge data from the Karaj watershed to assess its performance in capturing complex flow dynamics and extreme hydrological events. The performance of the proposed hybrid model was rigorously compared against individual MetNet-2 and Swin Transformer architectures using multiple statistical metrics, including Nash-Sutcliffe Efficiency (NSE), Coefficient of Determination (R), Root Mean Square Error (RMSE), and Mean Absolute Error (MAE). The results indicate that the hybrid model exhibits absolute superiority over the baseline models, attaining exceptional predictive accuracy with NSE and RRR values surpassing 0. 95. While individual models exhibited significant limitations in reconstructing peak flows and managing high-magnitude fluctuations particularly in stations with extreme discharge variability the hybrid model effectively mitigated these errors through a synergistic integration of temporal and spatial features. The hybrid model was able to overcome the peak smoothing phenomenon common in standard transformer models and reconstruct flood hydrograph curves with very high accuracy. The findings indicate that the integration of sliding-window mechanisms with temporal forecasting enables the model to capture small-scale spatial effects and complex topographic influences with high precision, yielding correlations and NSE values exceeding 0.95, while reducing error magnitudes to below 0.1 at stations with lower peak discharges. Although the error amount was higher at other stations than at 3 stations, this is acceptable due to the nature of hydrological data. This research confirms that the proposed hybrid approach offers a robust and highly accurate framework for flood forecasting in complex basins, providing a reliable foundation for developing advanced early warning systems and enhancing water resource decision-making processes. پیش‌بینی جریان‌های سیلاب، نقشی حیاتی در مدیریت منابع آب در حوزه‌های آبخیز با پیچیدگی‌های هیدرولوژیک بالا ایفاء می‌کند. مدل‌های هیدرولوژیکی اغلب در بازسازی تعاملات غیرخطی میان تغییرات جوی و پاسخ‌های پیچیده توپوگرافیک با چالش روبرو هستند. این پژوهش با هدف رفع این محدودیت‌ها، مدل هیبریدی نوین تحت عنوان MetNet-2-SwinTransformer پیشنهاد می‌دهد که بر پایه تلفیق قابلیت‌های استخراج ویژگی‌های زمانی مدل MetNet-2 و مدل‌سازی سلسله‌مراتبی مکانی در معماریSwin Transformer بنا شده است. عملکرد این مدل با استفاده از داده‌های دبی بیشینه ماهانه حوزه آبخیز کرج جهت ارزیابی توانایی آن در بازسازی پویایی‌های پیچیده جریان و رخدادهای حدی هیدرولوژیک مورد ارزیابی قرار گرفت. عملکرد مدل هیبریدی پیشنهادی با استفاده از شاخص‌های آماری NSE، R، RMSE و MAE به‌طور دقیق با مدل‌های انفرادی MetNet-2 و Swin Transformer مقایسه شد. نتایج نشان داد که مدل هیبریدی با برتری مطلق بر مدل‌های پایه، به دقت بسیار بالایی دست یافته و مقادیر NSE و R آن بیش از 0/95 به ثبت رساند. در حالی‌که مدل‌های انفرادی در بازسازی پیک‌های سیلاب و مدیریت نوسانات شدید جریان به‌ویژه در ایستگاه‌های با تغییرپذیری بالای دبی دچار محدودیت‌های جدی بودند، مدل هیبریدی موفق شد از طریق ایجاد اثر هم‌افزایی میان ویژگی‌های زمانی و مکانی، این خطاها را به‌طور مؤثری جبران کند. مدل هیبریدی توانست بر پدیده صاف‌شدگی پیک‌ها که در مدل‌های استاندارد ترنسفورمر رایج است، غلبه کرده و منحنی‌های هیدروگراف سیلاب را با دقت بسیار بالا بازسازی نماید. یافته‌های این پژوهش تأیید می‌کند که ادغام مکانیزم پنجره‌های لغزان با پیش‌بینی‌های زمانی، مدل را قادر می‌سازد تا اثرات مکانی کوچک‌مقیاس و تأثیرات توپوگرافیک پیچیده را با دقت بالا یعنی همبستگی و NS بالای 0/95 استخراج کند و همچنین مقدار خطا را در ایستگاه‌‌های با دبی بیشینه کمتر به زیر 0/1 برساند. اگرچه در سایر ایستگاه‌ها مقدار خطا به نسبت 3 ایستگاه بیشتر بود اما به دلیل ذات داده‌های هیدرولوژیکی این امر قابل قبول است. این تحقیق نشان می‌دهد که رویکرد هیبریدی پیشنهادی، چارچوبی بسیار پایدار و دقیق برای پیش‌بینی سیلاب در حوضه‌های پیچیده فراهم می‌آورد و می‌تواند مبنای قابل‌اعتمادی برای توسعه سیستم‌های هشدار زودهنگام و بهبود فرآیندهای تصمیم‌گیری در مدیریت منابع آب باشد.

https://emj.ardakan.ac.ir/article_737327_ee9398c722aa8d6d4333e7f18d6d554e.pdf