دانشگاه اردکان مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی 2821-0182 4 4 2025 02 19 Land Suitability Analysis for Date Palm Cultivation Based on Water Resource Change Scenarios in the Jiroft Plain تحلیل تناسب اراضی برای کشت خرما براساس سناریوهای تغییرات منابع آبی در دشت جیرفت 1 14 731385 10.22034/emj.2025.731385 FA محسن عادلی ساردوئی دانش آموخته دکتری‌، گروه مدیریت و توسعه کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، تهران، ایران و عضو هیات علمی گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه جیرفت، کرمان، ایران. علی اسدی استاد، گروه مدیریت و توسعه کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. خلیل کلانتری استاد، گروه مدیریت و توسعه کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. علی اکبر براتی دانشیار، گروه مدیریت و توسعه کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. حسن خسروی استاد، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2025 10 03 <span style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 12.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: 'B Mitra'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-BH;">Land suitability analysis is an important step in agricultural land-use planning and plays an important role in identifyng areas with the highest levels of suitability for crop cultivation, allocating them appropriately, and reduce adverse environmental impacts. Since more than 10% of the world’s dates are produced in Iran a crop with significant foreign exchange earnings the government has, in recent years, pursued plans to expand the cultivation area of date palms in regions suitable for its production. The Jiroft Plain holds a significant share of date production in the country; therefore, this study evaluated the land suitability of the Jiroft Plain for date cultivation using a combination of two multivariate decision-making methods and a geographic information system under current conditions and groundwater change scenarios projected for the year 2031 (1410 in the Iranian calendar), an aspect that has received little attentionin land suitability studies. The results showed that the Jiroft Plain has minimal climatic limitations for date production; however, there are constraints related to water and soil factors, which vary across different parts of the plain. the results of the pairwise comparison of the 13 factors considered for date cultivation indicated that parameters related to topography and water resources were more important than the other factors. Based on the findings, most areas of the Jiroft Plain classified as “moderately suitable” for date cultivation, and under pessimistic groundwater scenarios within the next decade, most lands are expected to decline to a “critically suitable” category. The study also revealed that to enhance productivity and improve land management, policymakers and farmers must give serious considerationto the limitations of water resources when selecting sites for the expansion of date palm orchards in the Jiroft Plain. The maps generated by this studyan provide a basis for planning and developingdate palm plantations in the study area. <span dir="RTL" lang="AR-BH" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-BH;">تحلیل تناسب اراضی گام مهمی در راستای برنامه‌ریزی کاربری اراضی کشاورزی است و نقش مهمی در شناسایی اراضی با بالاترین درجه تناسب، تخصیص آنها به کشت محصولات کشاورزی و همچنین کاهش اثرات سوء بر محیط زیست به‌عهده دارد. از آنجایی که بیش از 10 درصد خرمای جهان در ایران تولید می‌شود و یک محصول با سهم ارزآوری بالا است در سال‌های اخیر از سوی دولت، توسعه سطح زیر کشت نخیلات در نواحی مساعد برای تولید این محصول در نظر گرفته شده است. دشت جیرفت سهم بالایی از تولید خرما در کشور دارد، لذا در این مطالعه تناسب اراضی دشت جیرفت برای تولید خرما با استفاده از تلفیق دو روش تصمیم<span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">‌گیری<span dir="RTL" lang="AR-BH" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-BH;"> چند متغیره و سامانه اطلاعات جغرافیایی در زمان حال و آینده (تحت سناریوهای تغییرات آب زیرزمینی در سال 1410) انجام شد که کمتر در مطالعات تناسب اراضی مورد توجه قرار گرفته است. نتایج نشان داد که دشت جیرفت به لحاظ عوامل اقلیمی محدودیت کمی برای تولید خرما دارد اما به لحاظ عوامل مرتبط با آب و خاک محدودیت وجود دارد که در نقاط مختلف دشت درجه محدودیت‌ها متفاوت است. نتایج محاسبه اهمیت 13 فاکتور در نظر گرفته شده برای تولید خرما بر اساس روش مقایسه زوجی نشان داد که اهمیت پارامترهای مرتبط با توپوگرافی و آب در مقایسه با سایر فاکتورها بیشتر است. بر اساس یافته‌های تحقیق مشخص شد سطح بیشتر اراضی دشت جیرفت در کلاس با درجه تناسب نسبتاً مناسب قرار دارند و پیش‌بینی می‌شود تحت سناریوهای بدبینانه در یک دهه آینده بیشتر اراضی به لحاظ تناسب اراضی به درجه تناسب بحرانی تنزل پیدا کنند. همچنین مشخص شد برای افزایش بهره‌وری و مدیریت بهتر اراضی باید در مکان‌یابی اراضی برای توسعه باغات خرما در دشت جیرفت به محدودیت منابع آبی توجه جدی توسط مسئولین و کشاورزان صورت پذیرد. نقشه‌های حاصل از تحقیق می‌تواند به‌عنوان مبنایی برای توسعه باغ‌های نخیلات در منطق مورد مطالعه به‌کار گرفته شود.

https://emj.ardakan.ac.ir/article_731385_02557ec09d3017c79372f4a9a1ad3647.pdf

دانشگاه اردکان مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی 2821-0182 4 4 2025 02 19 Intra-population diversity of Amygdalus scoparia in Esfand and Banestan habitats in Kerman Province based on some morphological traits of annual seedlings تنوع درون جمعیتی بادام‌کوهی (Amygdalus scoparia) در رویشگاه های اسفند و بنستان در استان کرمان بر اساس برخی صفات مورفولوژیکی نهال‌های یکساله 15 22 731424 10.22034/emj.2025.731424 FA اکبر مداحی نژاد زرندی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد علوم و مهندسی جنگل، گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران. آفاق تابنده ساروی استادیار، گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران. ساناز طراح یزدی دانشجوی دکتری مدیریت و کنترل بیابان، گروه مدیریت مناطق خشک و بیایانی، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران. بهمن کیانی دانشیار، گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران. غلامحسین مرادی دانشیار، گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران. Journal Article 2025 10 04 This research was conducted with the aim of investigating the diversity between the genotypes of Amygdalus scoparia and the effect of mother trees on seedling growth in a habitat from Zarand of Kerman province. For this purpose, the number of 20 trees was selected completely randomly. Then, the seeds, separated from the mother tree, were planted in the research greenhouse of Yazd University based on the experimental design of complete randomized blocks in three replications. After the end of the first growing season, the morphological characteristics of seedlings, including height, collar diameter, number of leaves, leaf length, maximum leaf width, number of branches and leaf shape were measured and recorded. The results showed that genotype had a significant effect on leaf length, number of branches, and leaf shape, so that seedlings obtained from genotypes 2, 5, and 20 had significantly lower mean heights compared to other seedlings. Also, the leaf lengthof seedlings derived from genotype No. 15 and 4, nd the maximum leaf width and the number of branches in seedlings fromgenotypes No. 13 and 15, and the leaf shape of seedlings derived from genotypes No. 4 and 15 were significantly greater than those of other seedlings. The results of Pearson's correlation results showed that was a positive and significant correlation between seedling height, number of branches, and leaf shape. Also, the correlation of the leaf number trait with leaf length and width, leaf shape and number of branches was significant and negative. The number of branches trait also showed a positive and significant correlation with the length and width of the leaves. The results of principal components analysis indicated that the first three components accounted for more than 70% of the variances that in formingof these three components, leaf length, number of leaves, maximum leaf width and leaf shape played a more important role. Therefore, it can be concluded that among the studied traits, leaf traits including number, size and shape of leaves had the greatest effect on generating diversity. The results of the present study provide the possibility of selecting higher quality genotypes to increase production and propagation efficiency, which can be utilized by relevant organizations and institutions for seedling production aimed at restoring degraded areas and, more importantly, conserving existing ones. این تحقیق با هدف بررسی تنوع بین ژنوتیپ‌های گونه Amygdalus scoparia و تأثیر درختان مادری بر رشد نهال در رویشگاهی از زرند استان کرمان انجام شد. بدین منظور تعداد 20 درخت به‌صورت کاملا تصادفی انتخاب شد. سپس بذرهای جدا شده از درختان مادری در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه یزد بر اساس طرح آزمایشی بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار کشت شدند. پس از پایان فصل رویش سال اول، خصوصیات مورفولوژیکی نهال‌ها شامل ارتفاع، قطر یقه، تعداد برگ، طول برگ، حداکثر عرض برگ، تعداد شاخه و شکل برگ اندازه‌گیری و ثبت شد. نتایج نشان داد که ژنوتیپ بر ویژگی‌های طول برگ، تعداد شاخه و شکل برگ تأثیر معنی‌داری داشت، به‌طوری که نهال‌های به‌دست آمده از ژنوتیپ‌های شماره 2، 5 و 20 از نظر ارتفاع به‌طور قابل توجهی در مقایسه با سایر نهال‌ها از میانگین کمتری برخوردار بودند. همچنین طول برگ نهال‌های به‌دست آمده از ژنوتیپ شماره 15 و 4 و حداکثر عرض برگ و تعداد شاخه در نهال‌های حاصل از ژنوتیپ‌های شماره 13 و 15 و شکل برگ نهال‌های حاصل از ژنوتیپ‌های شماره 4 و 15 به‌طور معنی‌داری بیشتر از سایر نهال‌ها بود. نتایج همبستگی پیرسون نشان داد که بین ارتفاع نهال با تعداد شاخه و شکل برگ همبستگی مثبت و معنی‌داری وجود دارد. همچنین همبستگی صفت تعداد برگ با طول و عرض برگ، شکل برگ و تعداد شاخه معنی‌دار و منفی بود. صفت تعداد شاخه نیز با طول و عرض برگ همبستگی مثبت و معنی‌داری نشان داد. نتایج تحلیل مؤلفه‌های اصلی نشان داد که سه مؤلفه اول بیش از 70 درصد از واریانس‌ها را تشکیل می‌دهند که در تشکیل این سه مؤلفه، طول برگ، تعداد برگ، حداکثر عرض برگ و شکل برگ نقش مهم‌تری داشتند. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که صفات برگ شامل تعداد، اندازه و شکل برگ‌ها بیشترین تأثیر را در ایجاد تنوع داشتند. نتایج تحقیق حاضر امکان انتخاب ژنوتیپ‌های مرغوب‌تر را برای افزایش بازده تولید و تکثیر فراهم می‌کند که می‌تواند توسط سازمان‌ها و نهادهای زیربط جهت تولید نهال با هدف احیای عرصه‌های تخریب‌یافته و مهم‌تر از آن حفاظت از عرصه‌های موجود، مورد توجه و استفاده قرار گیرد.

https://emj.ardakan.ac.ir/article_731424_38797ba780442d1ceb9190efe99eb82a.pdf

دانشگاه اردکان مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی 2821-0182 4 4 2025 02 19 Assessing Rural Residents’ Awareness of Various Dimensions of Waste Management and Its Impact on Public Health (Case Study: Villages of Qaemabad Rural District, Nimruz County) سنجش آگاهی روستاییان از ابعاد مختلف مدیریت پسماند و تأثیر آن بر سلامت عمومی (مطالعه موردی: روستاهای دهستان قائم‌آباد، شهرستان نیمروز) 23 33 731455 10.22034/emj.2025.731455 FA سیروس قنبری دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. 0000-0001-5592-9739 مهدی نادریان فر دکتری برنامه‌ریزی روستایی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زابل، ایران. 0009-0002-9400-1145 Journal Article 2025 10 08 With the growth of population and the expansion of human activities in rural areas, the volume of waste generated in household, agricultural, livestock, and service sectors has increased significantly, so that this issue has becomeinto one of the major environmental and the public health challenges in developing countries, including Iran. The present study aimed to examine the effects of different dimensions of waste management on public health among rural residents in the Qaemabad Rural District of Nimruz County, Sistan and Baluchestan Province, using a descriptive-analytical approach with a field-based methodology. The statistical population included345 household heads from 13 villages. Data were collected through a structured questionnaire and analyzed using the Friedman test and Pearson correlation coefficient in SPSS software. The results revealed that the economic dimension of waste management, with an average score of 4.41, was considered favorable by the respondents. In contrast, the social (2.97), environmental (2.96), managerial (2.63), and technical–instrumental (1.97) dimensions were in a weaker condition. Moreover, the Pearson correlation coefficient indicated no statistically significant relationship between waste management and public health. These findings emphasize the need to revise implementation policies, strengthening technical and sanitary infrastructures, enhancing management systems, and promoting community participation to improve the performance of waste management and promote public healthin rural areas. با افزایش جمعیت و گسترش فعالیت‌های انسانی در نواحی روستایی، حجم پسماندهای تولیدی در بخش‌های خانگی، کشاورزی، دامداری و خدماتی به‌طور چشم‌گیری افزایش یافته است؛ به‌گونه‌ای که این مسئله به یکی از چالش‌های جدی زیست‌محیطی و بهداشتی در کشورهای در حال توسعه، از جمله ایران، تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر ابعاد مختلف مدیریت پسماند بر سلامت عمومی روستاییان در دهستان قائم‌آباد از توابع شهرستان نیمروز در استان سیستان و بلوچستان به روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد میدانی انجام شد. جامعه آماری شامل 345 سرپرست خانوار از 13 روستا بود که داده‌ها از طریق پرسشنامه جمع‌آوری و با استفاده از آزمون‌های آماری فریدمن و ضریب همبستگی پیرسون در نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند. نتایج نشان داد که بعد اقتصادی مدیریت پسماند با میانگین4/41 از دیدگاه پاسخ‌دهندگان در وضعیت مطلوب قرار دارد. سایر ابعاد شامل اجتماعی (2/97)، محیطی (2/96)، مدیریتی (2/63) و فنی و ابزاری (1/97) در وضعیت ضعیف‌تری قرار داشتند. همچنین، ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که بین مدیریت پسماند و سلامت عمومی رابطه آماری معناداری وجود ندارد. این یافته‌ها بر لزوم بازنگری در سیاست‌های اجرایی، تقویت زیرساخت‌های فنی و بهداشتی، ارتقاء نظام مدیریتی و جلب مشارکت مردمی برای بهبود عملکرد نظام مدیریت پسماند و ارتقاء سطح سلامت عمومی در مناطق روستایی تأکید دارد.

https://emj.ardakan.ac.ir/article_731455_d6298f2f7dcda0400e32e3e20d8d5f8e.pdf

دانشگاه اردکان مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی 2821-0182 4 4 2025 02 19 Institutional Factors and CO2 Emissions in the Agricultural Sector: A Comparative Analysis by Income Level عوامل سازمانی و ارتباط انتشار دی اکسید کربن در بخش کشاورزی: یک تحلیل مقایسه‌ای بر اساس سطح درآمد 34 42 731544 10.22034/emj.2025.731544 FA علیرضا سرگزی استادیار، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران. 0000-0002-8346-9685 نرگس توکلی دستجردی دانشجوی دکترای اقتصاد کشاورزی، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران. 0009-0002-0035-678X Journal Article 2025 06 11 The process of economic development and the implementation of various policiesin recent decades have made environmental challenges one of the main concerns of policymakers. Accordingly, this study aimed to investigate the relationship between institutional factors and CO₂ emissions across a group of countriesduring the period 2009-2024 using a panel data approach. thatThe findings indicate thatagricultural GDP, government support policies, and the volume of agricultural tradehave exerted a positive and significant effect on CO₂ emissions. Furthermore, the combined effectof " olitical stability and control of corruption" has had a positive and significant impact on CO₂ emissions, whereas the combined effect of " control of corruption and rule of law" exhibited a negative and significant impact on CO₂ emissions. Accordingly, as a strategic policy, it is recommended that countries make deliberate efforts to strengthen these componentshrough targeted investmentsin governance infrastructure, including technology, regulations, and institutions. Additionally, it is recommendedthat governments, n parallel with increasing public expenditures, implement green taxes or carbon emission taxes at a rate lower than the growth of expenditures in order to control emissions while ensuring sustained economic growth. فرآیند توسعه اقتصادی و مجموعه سیاست‌های اجراشده در دهه‌های اخیر موجب شده تا چالش‌های زیست‌محیطی به یکی از دغدغه‌های اصلی سیاست‌گذاران تبدیل شود. این مطالعه با هدف بررسی رابطه بین عوامل سازمانی و انتشار دی‌اکسیدکربن در گروهی از کشورها طی دوره زمانی ۲۰۰۹ تا ۲۰۲۴ و با به‌کارگیری رویکرد داده‌های تابلویی (پانل دیتا) انجام شده است. یافته‌ها حاکی از آن است که تولید ناخالص بخش کشاورزی، سیاست‌های حمایتی دولت و حجم تجارت در این بخش، تأثیر مثبت و معناداری بر انتشاردی اکسیدکربن داشته‌اند. همچنین، اثر ترکیبی «ثبات سیاسی و کنترل فساد» به‌صورت مثبت و معنادار بر میزان انتشار دی‌اکسیدکربن مؤثر بوده است؛ در حالی که ترکیب «کنترل فساد و حاکمیت قانون» تأثیر منفی و معناداری بر آن نشان داده است. بر این اساس، به‌عنوان یک راهبرد کلان، پیشنهاد می‌شود کشورها با سرمایه‌گذاری هدفمند در زیرساخت‌های نهادی از جمله فناوری، قوانین و نهادهای حاکمیتی تلاش نظام‌مندی برای ارتقای این مؤلفه‌ها انجام دهند. علاوه‌بر این، توصیه می‌شود دولت‌ها در کنار افزایش مخارج خود، با اعمال مالیات‌های سبز یا مالیات بر انتشار کربن با نرخی کمتر از رشد مخارج ضمن کنترل آلایندگی، تداوم رشد اقتصادی را نیز تضمین نمایند.

https://emj.ardakan.ac.ir/article_731544_d24cdf50ae54bbf449d7d37b679a39bf.pdf

دانشگاه اردکان مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی 2821-0182 4 4 2025 02 19 Comprehensive Analysis of Water Consumption in Agricultural Production: A Case Study of Saravan County تحلیل جامع مصرف آب در تولید محصولات کشاورزی: مطالعه موردی شهرستان سراوان 43 59 731846 10.22034/emj.2025.731846 FA محسن فراهی استادیار، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده علوم محیطی و توسعه پایدار، دانشگاه سراوان، سراوان، ایران. حسین جهانتیغ دانشیار، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده علوم محیطی و توسعه پایدار، دانشگاه سراوان، سراوان، ایران. Journal Article 2025 09 21 Water scarcity is a defining characteristic of arid and semi-arid regions, which affects food productionGiven the limitations of water resources in arid regionsand the lack of fertile land for expanding cultivation, the increasing demand for food must be met through sustainable agricultural production. This issue increases pressure on water resources; therefore, the management ofagricultural water consumption in arid regions is essential. This study aims to calculate the volume of water consumed in the agricultural production in Saravan County throughthe virtual water and water footprint indicators. To achieve this, the irrigation requirements of agricultural crops in Saravan County were first estimatedusing the CROPWAT software. Subsequently, the virtual water content, water footprint, and water use efficiency were calculated. The results showed that the total volume of water consumed for agricultural production in Saravan County amounts to 827.066 million cubic meters. The highest water consumption is belonged todate palms (80.96%), alfalfa (6.68%), and wheat (3.49%). The average virtual water content of agricultural products is 1.265 cubic meters per kilogram. Of the water used for irrigating agricultural crops in Saravan County, 88.93% comes from blue water, 6% from green water, and 5.07% from grey water. The results of water use efficiency indicate that 3.210 kilograms of agricultural products are produced per cubic meter of water consumed. To manage water resources in Saravan County, it is recommended to promote the cultivation of onions, tomatoes, and eggplants while reducing the cultivation area of alfalfa and wheat. کمبود آب مشخصه اصلی مناطق خشک و نیمه‌خشک است که تولید مواد غذایی را تأثیر قرار می‌دهد. با توجه به محدودیت منابع آب در مناطق خشک و عدم وجود زمین‌های حاصلخیز جهت افزایش سطح زیر‌کشت، افزایش تقاضا برای مواد غذایی باید از طریق تولید پایدار محصولات کشاورزی تأمین شود. این مسئله منجر به افزایش فشار به منابع آب می‌شود. بنابراین مدیریت مصرف آب کشاورزی در مناطق خشک ضروری است. در این تحقیق هدف محاسبه حجم آب مصرف شده برای تولید محصولات کشاورزی شهرستان سراوان از طریق شاخص آب مجازی و ردپای آب است. بدین منظور ابتدا نیاز آبیاری محصولات کشاورزی شهرستان سراوان در محیط نرم افزارCROPWAT به‌دست آمد. سپس محتوای آب مجازی، ردپای آب و بهره‌وری مصرف آب محاسبه شد. نتایج نشان داد کل میزان مصرف آب برای تولید محصولات کشاورزی در شهرستان سراوان 827/066 میلیون مترمکعب می‌باشد. بیشترین میزان مصرف آب مربوط به محصولات خرما (80/96 درصد)، یونجه (6/68 درصد) و گندم (3/49 درصد) می‌باشد. متوسط آب مجازی محصولات کشاورزی 1/265 مترمکعب بر کیلوگرم است. 93/88 درصد از آبیاری محصولات کشاورزی شهرستان سراوان از طریق آب آبی، 6 درصد آب سبز و 5/07 درصد آب خاکستری صورت می‌گیرد. نتایج بهره‌وری مصرف آب نشان می‌دهد به ازای مصرف یک مترمکعب آب،3/21 کیلوگرم محصول کشاورزی تولید می‌شود. برای مدیریت منابع آب در شهرستان سراوان توسعه کشت پیاز، گوجه فرنگی و بادمجان و کاهش سطح زیر کشت یونجه و گندم پیشنهاد می‌شود.

https://emj.ardakan.ac.ir/article_731846_60d45a4f2eb88f7f52562cf8784f4e99.pdf

دانشگاه اردکان مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی 2821-0182 4 4 2025 02 19 Identifying potential priority habitats for the conservation of Hypericum scabrum under climate change شناسایی رویشگاه‌های بالقوه اولویت‌دار برای حفاظت گونه‌یHypericum scabrum در مواجهه با تغییر اقلیم 60 71 731847 10.22034/emj.2025.731847 FA الهام قهساره اردستانی دانشیار، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. 0000-0002-4740-7698 فاطمه طهماسبی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. اسماعیل اسدی دانشیار، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. نسرین قرهی دانشیار، گروه مهندسی محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. محسن بهمنی دانشیار، گروه مهندسی صنایع چوب و مبلمان، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. Journal Article 2025 10 20 Climate change at the global scale leads to rapid alterations in ecosystems, and these impacts are particularly more pronounced in mountainous regions. Human pressures also further intensify these changes, and native plants display greater sensitivity to such alterations. The species H. scabrum, a perennial medicinal herb of the Hypericaceae family. This species is used in the treatment of depression and various microbial, bacterial, and viral diseases. In line with the conservation and management of the medicinal plant H. scabrum, this study predicts its current and future distribution (years 2050 and 2080) using two General Circulation Models, GFDL-ESM4 and MRI-ESM2-0, under three scenarios Shared Socioeconomic Pathways SSP126, SSP370, and SSP585, in Isfahan Province. or predicting suitable habitat areas for H. scabrum, an ensemble modeling approach was employed using 51 presence points of the species along with bioclimatic and physiographic variables. To identify the most suitable habitats for H. scabrum and to inform conservation and restoration of these habitats, species distribution models were combined with a human pressure index map. The performance of the habitat suitability models for H. scabrum was evaluated in the acceptable to excellent range (0.46-0.92). The Results indicate that the species’ distribution is predominantly concentrated in the western and southern parts of the study area. Based on the comparison between the current and predicted future distribution of H. scabrum, the area with high habitat suitability for this medicinal species is expected to change significantly, ranging from 60.31% to 100%Climate change appears to drive a shift in the species’ distributional range from lower elevations to higher elevations in the study region. The results indicate that the southern parts of the study area as ecologically and anthropogenically critical, with high priority for the conservation of H. scabrum. تغییرات اقلیمی در سطح جهان منجر به تغییرات سریع در اکوسیستم‌ها می‌شود و این اثرات به‌ویژه در مناطق کوهستانی نمایان‌تر است؛ فشارهای انسانی نیز این تغییرات را تشدید می‌کند و گیاهان بومی نسبت به این تغییرات حساس‌ترند. گونه‌ی گل راعی دیهیمی (H. scabrum) متعلق به خانوادهHyperaceae از گیاهان چندساله دارویی است. این گونه برای درمان افسردگی و بیماری‌های میکروبی، باکتریایی و ویروسی مورداستفاده قرار می‌گیرد. در راستای حفاظت و مدیریت گیاه دارویی گل راعی دیهیمی، این پژوهش به پیش‌بینی پراکنش کنونی و آینده‌ی (سال‌های 2050 و 2080) آن با استفاده از دو مدل گردش عمومی GFDL-ESM4 و MRI-ESM2-0 در قالب سه سناریوی مسیرهای اجتماعی-اقتصادی مشترک SSP126،SSP370 و SSP585 در استان اصفهان پرداخته است. به‌منظور پیش‌بینی مناطق رویشگاهی مناسب برای گونه‌ی گل راعی دیهیمی، از 51 نقطه حضور این گونه به‌همراه متغیرهای زیست‌اقلیمی و فیزیوگرافی در مدل اجماعی استفاده شد. برای یافتن مناسب<span lang="AR-SA" style="font-size: 11.0pt; mso-ansi-font-size: 9.0pt; font-family: 'B Traffic'; mso-ascii-font-family: Arial; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ansi-language: X-NONE; mso-bidi-language: AR-SA;">‌ترین رویشگاه‌ها برای گونه‌ی گل راعی دیهیمی و حفاظت و احیای این رویشگاه‌ها، پیش‌بینی‌ مدل‌های پراکنش گونه‌ای با نقشه‌ی شاخص فشار انسانی ادغام شدند. عملکرد مدل‌های پیش‌بینی پراکنش گونه‌ی گل راعی دیهیمی در دامنه قابل قبول تا عالی (0/92 – 0/46) ارزیابی شد. نتایج حاکی از آن است که پراکنش این گونه عمدتاً در نواحی غربی و جنوبی منطقه مورد مطالعه متمرکز است. بر اساس مقایسه توزیع فعلی و پیش‌بینی توزیع آتی گل راعی دیهیمی، سطح مناطق با مطلوبیت رویشگاهی عالی برای این گونه دارویی با تغییر چشمگیری بین 60/31- درصد تا 100- درصد مواجه خواهد شد. به‌نظر می‌رسد تغییرات اقلیمی منجر به جابجایی دامنه پراکنش گونه‌ی گل راعی دیهیمی از ارتفاعات پایین‌تر به سمت ارتفاعات بالاتر در منطقه مورد مطالعه گردد. نتایج مطالعه نشان می‌دهد که بخش‌های جنوبی منطقه مورد مطالعه، از لحاظ اکولوژیکی و فشار انسانی به‌عنوان مناطق حیاتی و دارای اولویت بالا برای حفاظت از گونه‌ی گل راعی دیهیمی شناسایی شده‌اند.

https://emj.ardakan.ac.ir/article_731847_96a61f9bfda68c3d9634f97fd7c00d62.pdf