دانشگاه اردکان مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی 2821-0182 3 4 2025 05 08 The Role of Desert-Adapted Plants in Socio-Economic Development of Local Communities (Case Study: Southern Regions of Semnan and Sorkheh Cities) نقش گیاهان سازگار با شرایط بیابانی در توسعه اقتصادی-اجتماعی جوامع محلی (مطالعه موردی: مناطق جنوبی شهر سمنان و سرخه) 62 75 723745 10.22034/emj.2025.723745 FA پیمان اکبرزاده دکتری مدیریت و کنترل بیابان، گروه جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی زنجان، زنجان، ایران. 0009-0008-8341-4837 حسن شادمان دکتری اقلیم‌شناسی، گروه آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی زنجان، زنجان، ایران. نفیسه صلاحی مقدم دکتری ترویج و آموزش کشاورزی، گروه اقتصادی-اجتماعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی زنجان، زنجان، ایران. نسیم شعبانی کارشناسی ارشد مرتعداری، گروه جنگل مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی زنجان، زنجان، ایران. مهران اکبرزاده دکتری محیط زیست، گروه محیط زیست، پژوهشکده انگور دانشگاه ملایر، همدان، ایران. 0009-0000-0086-638X فرهاد آقاجانلو استادیار، گروه جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی زنجان، زنجان، ایران. Journal Article 2025 04 07 Desertification is one of the most important challenges in arid and semi-arid regions of the world, which has multiple negative consequences such as reduction of water resources, soil erosion, rural migration, and damage to ecosystems. Cultivation of plants adapted to desert conditions, as a sustainable strategy, can play an effective role in the management of this phenomenon. The aim of the present study is to investigate the impacts of economic, social, and environmental of cultivating desert plants in four villages located south of Semnan and Sorkheh cities. The statistical population included 1,724 people, which 315 people were randomly selected using Cochran's formula. Data were collected with a standard questionnaireand were analyzed using SPSS software. The results showed that although 92.38% of respondents that desert plants are cultivated  in their region, only 14.29% believed that these cultivations had led to job creation, and and only 3.81% stated that they participated in decisions related to these activities.Principal Component Analysis (PCA) identified two key components: economic-social impact with 88.39% variance and environmental impact with 4.76% variance The highest average attitude was recorded in the environmental dimension (3.50), and the lowest in the economic dimension (2.29). of the most important environmental effectscan be mentioned soil stabilization, reduction of dust storms, and increased biodiversity. The findings show that although desert plant cultivationhas been environmentally effective, achieving economic and social benefits requires comprehensive planning, market development, and greater community participation.<br />  بیابان‌زایی یکی از چالش‌های مهم مناطق خشک و نیمه‌خشک جهان است که پیامدهای منفی متعددی مانند کاهش منابع آب، فرسایش خاک، مهاجرت روستاییان و آسیب به زیست‌بوم‌ها دارد. کشت گیاهان سازگار با شرایط بیابانی به‌عنوان راهکاری پایدار، می‌تواند در مدیریت این پدیده مؤثر باشد. هدف پژوهش حاضر، بررسی اثرات اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی کشت گیاهان بیابانی در چهار روستای جنوب شهر سمنان و سرخه است. جامعه آماری شامل1724 نفر بود که با استفاده از فرمول کوکران، 315نفر به‌صورت تصادفی انتخاب شدند. داده‌ها با پرسشنامه استاندارد جمع‌آوری و با استفاده از نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند. نتایج نشان داد که اگرچه 92/38 درصد از پاسخ‌دهندگان تأیید کردند که در منطقه آن‌ها کشت گیاهان بیابانی انجام می‌شود، تنها 14/29درصد معتقد بودند این کشت‌ها به ایجاد شغل منجر شده‌اند و فقط 3/81 درصد اعلام کردند که در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با این فعالیت‌ها مشارکت داشته‌اند. تحلیل مؤلفه‌های اصلی دو عامل کلیدی ‌تأثیر اقتصادی- اجتماعی با 88/39 درصد واریانس و تاثیر زیست محیطی با 4/76 درصد واریانس به‌عنوان دو مولفه اصلی شناسایی شد. بیشترین میانگین نگرش در بعد زیست‌محیطی (3/5) و کمترین در بعد اقتصادی (2/29) ثبت شد. از مهم‌ترین اثرات زیست‌محیطی می‌توان به تثبیت خاک، کاهش گردوغبار و افزایش تنوع زیستی اشاره کرد. یافته‌ها نشان می‌دهد که اگرچه کشت گیاهان بیابانی از نظر زیست‌محیطی مؤثر بوده است، اما تحقق منافع اقتصادی و اجتماعی نیازمند برنامه‌ریزی جامع، توسعه بازار و افزایش مشارکت جوامع محلی است. https://emj.ardakan.ac.ir/article_723745_c3210c2001c573c8b00b0c2577e1caf2.pdf